در سیاست خارجی

با تاکید بر شبکه العالم

مقدمه

ملوانان انگليسي

جنگ 22 روزه غزه

(جانا تان فريدلند) نوشت: ‹‹ همه كساني كه ناظر خونريزي در غره هستند به خوبي مي دانند چه كسي قرباني و بي گناه و چه كسي جنايتكار است؟ حتي اگر تل آويو به مدد ابزارهاي رسانه اي و متحدان غربي اش سعي كند اين واقعيت آشکار را را پنهان سازد››  همچنين اين اقدامات باعث شد مخالفتهايي در سطح بسياري از كشورها عليه رژيم صهيونيستي صورت گيرد و تجمعات و تظاهرات مردمي براي تحت فشار قراردادن اسرائيل انجام شود.

انجام گرفته است شبكه العالم به عنوان پنجمين شبكه خبري پرمخاطب لبنان ارزيابي شده است. مركز مطالعات حقوق بشر رام اله (ramallah center human rights studies) نيز گزارشي از يك نظرسنجي با عنوان ‹‹نظرات عمومي فلسطينيان در مورد رسانه هاي محلي و غير محلي عرب زبان›› در فوريه 2009 منتشر كرد. رتبه شبكه العالم در اين نظرسنجي هفتم اعلام شد و اين درحالي است كه شبكه الجزيره داراي رتبه چهارم و المنار رتبه نهم است. بر اساس اين نظرسنجي ميزان اعتماد به شبكه العالم در نوار غزه (64.3 درصد) و در نوار غربي نيز (65.2 درصد) گزارش شده است. (خبرگزاري ايسنا، 1388)

 نتیجه :

                                     ##########

دلی سربلند و سری سر به زیر

     خورشید

بايد از فيض شهادت دين خود احيا کنم
جان خود تقديم آن خورشيد بي همتا کنم
بايد از جان بگذرم در راه استقلال دين
تا ز خود خوشنود و راضي خالق يکتا کنم
گر شهادت آرمان ماست از مردن چه باک
مي روم تا در بهشت قدسيان مأوا کنم
مي ستيزم با هر آن کس دشمني با حق کند
گر کشم با کشته گردم با خدا سودا کنم
مي روم تا جان خود سازم فداي رهبرم
عاقبت من اين سخن با خون خود امضا کنم
مهر مهدي گر بتابد بر دل و جانم شبي
مي توانم قطره اي از اشک خود دريا کنم

                                           محفل رندان

                                                   

آيـــد آن روز كــــه خــــاك سر كويش باشم         تــــرك جـــان كرده و آشفته رويَش باشم

ســـــــاغر روح‏فـــــــزا از كــــف لطفش گيرم        غافل از هر دو جهان، بسته مويش باشم

ســـر نهــم بر قدمش، بوسه زنان تا دم مرگ       مست تـــا صبح قيـامت ز سبويش باشم

همچـو پروانه بسوزم برِ شمعش، همه عمر        محـــو چـون مى‏زده در روى نكويش باشم

رســـد آن روز كه در محفل رندان، سرمست        راز دار همـــــــه اســـرار مگــــويش باشم

يــــوسفـم، گـــــر نـــــزند بر سر بالينم سر         همچــــو يعقـوب، دل آشفته بويش باشم

                                            حذر

فاطى، به‏سوى دوست سفر بايد كرد       از خويشتنِ خـــويش گذر بايـــــد كرد

هر معرفتى كـــه بوىِ هستىِ تو داد         ديوى است به ره، از آن حذر بايد كرد

                                         هستىِ دوست

  جز هستىِ دوست در جهـــــــان، نتوان يافت               در نيست نشانه‏اى ز جان نتوان يافت

در خانه اگر كس است، يك حرف بس است                      در كوْن و مـــكان به غير آن نتوان يافت

باسمه تعالي

نظريه آشوب

Chaos Theory

 (کیاس تئوری)

مقدمه :

درچند دهه اخير ؛ انقلاب عظيمي درعلوم طبيعي بوده ايم . اين انقلاب درشيوه درك وتبيين پديده ها ؛ به وسيله انديشمنداني صورت گرفته است كه درساليان گذشته ؛ تبيين هاي خودرا درقالب هاي منظم ومشخص ارائه مي دادند.جهان رامجموعه  اي ازسيستم هايي تصور مي كردندكه مطابق باقوانين جبري طبيعت به طريقي مشخص وقابل پيش بيني درحركت است .ازاين رو ؛ معتقد بودندمعلولها به صورت خطي ؛ برآيند علل خاصي هستند .اكنون آنها برنقش خلاقانه بي نظمي وآشوب تآكيد كرده وجهان رامجموعه اي از سيستمهائي مي دانند كه به شيوه هايي خود سازمان ده عمل مي نمايند وپيامدهاي اين شيوه زندگي وجود حالات  غير قابل پيش بيني وتصادفي است .اما در اين شرايط ؛ قوانين جبري طبيعي كماكان حاكميت دارند وپي برده شده كه سيستم ها به شيوه اي دوراني عمل مي كنند كه درآن بي نظمي منجر به نظم ونظم منجر به بي نظمي مي شود .امروزه ديگر  تصور ساده ازنحوه فعاليت جهان جاي خود رابه تصوري پيچيده وپارا دوكس گونه داده است .

اين علم جديد ؛ تئوري پيچيدگي ناميده مي شود وجنبه اي ازاين علم كه توجه همگان را به خود جلب كرده است  ؛ تئوري آشوب يا نظم دربي نظمي ناميده مي شود.

نظريه " نظم غايي " يا " نظم دربي نظمي " به ما ابزار حل مسائل پيچيده را درمحيط پرآشوب وآكنده ازتغيير دتحول امروز وفردا مي دهد.

نظريه نظم غائي پس ازدو نظريه نسبيت و كوانتوم ؛ سومين انقلاب علمي عصر حاضر است .نظريه نسبيت ؛ نظريه نيوتوني زمان و فضاي مطلق را درهم ريخت و نظريه  كوانتوم ؛ روياي سنجشهاي دقيق ؛ قابل كنترل ومتقن را برهم زد ونظريه نظم غائي پيش بيني هاي يقيني را كه از انديشه هاي لاپلاس نشآت مي گرفت زير سئوال برد.

تئوري آشفتگي يا آشوب براي اولين بار ازسال 1965 توسط دانشمندي بنام ادوارد لورنزEdvard Lorenz ) ) درهواشناسي به كاربرده شده وآنرا به يك علم تبديل نموده وسپس درحيطه تمام علوم ومباحث تجربي ؛ رياضي ؛ رفتاري ؛ مديريتي واجتماعي واردشده واساس تغييرات بنيادي درعلوم بويژه هواشناسي ؛ نجوم ؛ مكانيك ؛ فيزيك ؛  رياضي ؛ زيست شناسي ؛ اقتصاد ومديريت را فراهم آورده است .

بي نظمي يا آشوب چيست ؟

Chaos  در لغت به معني درهم ريختگي ؛ آشفتگي وبي نظمي است ومترا دف آن در مكانيك Turbulanceيا تلاطم مي باشد اين واژه به معني فقدان هرگونه ساختار يا نظم است ومعمولا درمحاورات روزمره آشوب وآشفتگي نشانه بي نظمي وسازمان نيافتگي به نظر آورده مي شود وجنبه منفي دربردارد. اما در واقع با پيدايش نگرش جديد وروشن شدن ابعاد علمي ونظري آن امروزه ديگر بي نظمي وآشوب به مفهوم سازمان نيافتگي ؛ ناكارائي ؛ ودرهم ريختگي تلقي نمي شود بلكه بي نظمي وجود جنبه هاي غيرقابل پيش بيني واتفاقي درپديده هاي پوياست كه ويژگي خاص خود را داراست .بي نظمي نوعي نظم غائي دربي نظمي است .

هيلز در 1990 آشوب يا بي نظمي را اينگونه تعريف مي كند: " بي نظمي وآشوب نوعي بي نظمي منظم ( orderly Disorder) يانظم در بي نظمي است .بي نظم از آن رو كه نتايج آن غير قابل پيش بيني است ومنظم بدان جهت كه از نوعي قطعيت برخوردارست ."

بي نظمي درمفهوم علمي يك مفهوم رياضي محسوب مي شود كه شايد نتوان خيلي دقيق آنرا تعريف كرد اما مي توان آنرا نوعي اتفاقي بودن همراه باقطعيت دانست . قطعيت آن بخاطر آن است كه بي نظمي دلايل دروني دارد وبه علت اختلالات خارجي رخ نمي دهد واتفاقي  بودن بدليل آنكه رفتار بي نظمي ؛ بي قاعده وغيرقابل پيش بيني دقيق است .

همچنين آدامس ( H . Adams ) آشفتگي را اينگونه تعريف مي كند : از آشفتگي زندگي زائيده مي شود درحاليكه ازنظم عادت به وجود مي آيد.

ويژگي تئوري آشوب

نظريه آشوب داراي ويژگيهاي منحصر به فردي است كه بازتاب بسيار مهمي نيز درمديريت ايجادكرده است به طوريكه اين ويژگيها ضررهاي جدي برپيكره  پارادايم سنتي مديريت وارد آورده ومي روند تا اساس پارادايم تازه اي را درمديريت وساير علوم مرتبط شكل دهند.اين ويژگيها عبارتند از :

1 - اثر پروانه اي ( Butterfly Effect ) :

لورنس درتحقيقات خود به شگفتي  به اين نتيجه رسيد كه يك تغيير جزئي درشرايط اوليه معادلات پيش بيني كننده جوي ؛ منجر به تغييرات بسيار شديددرنتايج حاصل ازآنها مي گردد.بعبارت ديگر اثر پرونه اي اين تئوري به گونه اي است كه يك تغيير جزئي در ابتدا منجر به يك تغيير بسيار بزرگ درپايان كار خواهدشد بدين مفهوم كه مثلا ؛ اگر  پروانه اي در " پكن " پر بزند ممكن است بر اثر اين پرزدن ابري حركت كرده ودر " نيويورك " طوفاني ايجاد شود.

درگذشته سيستمهائي كه اثر پروانه اي ازخود نشان مي دادند به عنوان سيستمهاي بررسي ناپذير ازحيطه مطالعات علمي كنار نهاده مي شد وبه اين جهت روش تحليلي خاصي براي مطالعه آنها به وجود نيامده بود اما امروزه اين سيستمها محل توجه دانشمندان است وكوشش مي شود تا مسائلي كه قبلا تصادفي ؛ ناموزون وبي نظم تلقي مي شدند با تئوري آشوب مطالعه وراه حل يابي شوند.

2 – سازگاري پويا ( Dynamic Adaptation ) :

 سيستمهاي بي نظم در ارتباط با محيطشان مانند موجودات زنده عمل مي كنند ونوعي تطابق و سازگاري پويا بين خود ومحيط پيرامونشان ايجاد مي كنند.

3 - جاذبه هاي غريب ( Strange Attractors ) :

جاذبه ها انواع مختلف دارند مانند جاذبه نقطه ثابت ؛ جاذبه دور محدود ؛ جاذبه گوي مانند وجاذبه غريب يا بي نظم .جاذبه هاي غريب برخلاف جاذبه هابي قبلي كه نوعي نظم وقابليت پيش بيني داشتند ؛ بي نظم هستند وبه همين خاطر برخي آنها را جاذبه هاي بي نظم نيز ناميده اند . البته بايد توجه اشت كه صفت غريب اشاره به الگوي هندسي جاذبه ها دارد درحاليكه بي نظمي ديناميك جاذبه ها رامد نظر دارد واين دو باهم متفاوتند واز سوئي ديگر بايد توجه داشت كه جاذبه هاي بي نظم غريب هستند اما همه جاذبه هاي غريب بي نظم نيستند .از اين رو اصطلاح جاذبه هاي غريب براي اين ويژگي صحيح تر مي باشد.

جاذبه هاي غريب بدون الگو نيستند واز الگوي خاصي پيروي مي كنند وارزش آنها هم درهمين الگو داشتن است اين جاذبه ها داراي ويژگيهاي هندسي پيچيده اي هستند وداراي ابعاد غير صحيح مي باشند ومسير آنها به هم پيچيده ؛ چند جهته وگسترده است . در جاذبه هاي غريب هيچ مسيري تكرار نمي شود وهر مسير براي خود مسيري جديد است .

جاذبه هاي غريب از تصاوير هندسي برگرفته كه قوم " اينكا " درصحراي پرو حك كرده اند كه اگر از نزديك به آنها نگاه كنيم نه نظمي را نشان مي دهند ونه تصوير معني داررا به ذهن متبادر مي سازند.اما اگر ازآسمان واز راه دور به آن بنگريم تصاوير درختان ؛حيوانات وپرندگان را مي بينيم . جاذبه هاي غريب درهمه جا وجود دارند . همه آنچه را كه ما درنظر اول بي نظم وآشوبناك مي بينيم در دراز مدت وبا تكرار؛ الگوي منظمي ازخود نشان مي دهند .

4 – خود مانائي ( Self – similarity )  :

در تئوري آشوب ؛ نوعي شباهت بين اجزاء وكل قابل تشخيص است . بدين ترتيب كه هر جزئي از الگو همانند ومشابه كل مي باشند . خاصيت خودمانائي در رفتار اعضاي سازمان نيز مي تواند نوعي وحدت ايجاد كند ؛ همه افراد به يكسو ويك جهت وهدف واحدي نظر دارند.

تصميم گيري در شرايط آشوب

در متون مديريت ، مدلهاي مختلفي براي تصميم گيري طراحي شده است كه تصميم گيري در شرايط مشخص ومعين ومحيط هاي باثبات را مد نظر داشته اند . در نظريه آشوب ، بي نظمي برهمه عرصه هاي علمي سايه افكنده است كه مدلهاي  تصمیم گیری اين نظريه نيز از اين قاعده مستثني نيستند.

در نگرش سنتي مديريت ، تصميم گيري فرآيندي است قابل پيش بيني وعدم موفقيت در تصميم گيري يا ناشي ازفقدان اطلاعات ويا ناشي از  محدوديت فنون پيش بيني وتلاش است . درصورتي كه نظريه آشفتگي وآشوب ، تصميم گيري را غير قابل پيش بيني وتلاش براي پيش بيني آينده را كار بيهوده فرض مي كند .يا حداقل پيش بيني قطعي ويقيني آن دشوار وسخت است .

از نظر تئوري آشوب ، اطلاعات صحيح وكامل دست يافتني نيستند ورويدادها كراراّ ناپيوسته اندوبا آنچه درگذشته اتفاق افتاده رابطه اي ندارند.

يكي از مدلهايي كه درپاسخ به شرايط كنوني مطرح شده مدلي است كه آنرا اصطلاحاّ  " ظرف زباله Garbage can" نام نهاده اند كه شايد اشاره اي به بي نظمي و درهم وبرهم بودن شرايط تصميم گيري باشد . برخي ازعلما اين مدل را براي سازمانهاي امروزي مناسب ديده اند كه بي نظمي هاي سازمان يافته اند.

اين مدل را ابتدا سه نفر به نامهاي  كوهن ، مارچ  و  السن  طراحي كرده اند.آنان با استفاده از اين مدل مي خواستند تصميم گيري در شرايط بسيار مبهم وبي نظم راتوصيف كنند . اين مدل در واقع پيش فرضهاي مدلهاي عقلائي وسياسي را زير سئوال برده و عدم حساسيت آنها به شرايط مبهم وبي نظم را دليل بي اعتباري آنها دانسته اند.

سازمان به مثابه حوزه تصميم گيري داراي محيط بيروني ونظامهاي بزرگتري است  كه آن را احاطه كرده اند و  سرشار از ابهام وعدم وضوح هستند . اين ابهامات معمولاّ به سه صورت بروز مي كنند .

اولين ابهام ؛

 درتعيين صريح وروشن اولويتهاست .اولويتهاي تصميم گيرندگان غالباّروشن ومشخص نيستند وداراي ابهامهاي فراوان هستند.

دومين ابهام ؛

 در روابط علت ومعلولي است .تصميم گيرندگان ومديران آگاهي وشناخت خود را در اين زمينه از طريق آزمون وخطا به دست‌مي آورند وهيچگاه با اطمينان نمي توانندعلت اصلي را مشخص كنند.

سومين ابهام ؛

 ناشي از شرايط وتوانائي ونحوه مشاركت اعضاي دخيل درفرآيند تصميم گيري است . پيش بيني  اين امر  كه چه كساني واقعاّ در تصميم گيري مشاركت دارند ، بسيار دشوار است. مدل آشفته تصميم گيري مي تواند پاسخ مناسبي به اين معضل وشرايط مرتبط با آن باشد. مدل تصميم گيري آشفته از تلاقي اتفاقي چهار جريان حاصل مي شود. اين جريانها عبارتنداز :

1 -  فرصت هاي انتخاب وموقعيتهائي كه تصميمي را ايجاد مي كند .

2 - پاسخها يئ كه به حل مسائل ومشكلات نظردارند.

3 - اعضا وافراد تصميم گيرنده كه با برنامه هاي زماني متراكم وآگاهي محدود خود نسبت به مسائل اظهار نظر وتصميم گيري مي كنند.

4 -  مسائل ومشكلات وعلائق وگرايش هاي افراد درون وبيرون سازمان كه به نحوي با تصميم نتايج حاصل از آن مرتبط مي باشند.

بنابراين تصميم گيري فرآيندي آشفته وبي نظم  مي شود كه در آن با انتخابهايي مواجه هستيم كه هدفشان حل مشكلات ايجاد شده است ، صاحبان مشكل هم در اين ميان در پي راه حلهايي آرامش بخش وتسكين دهنده هستند وسرانجام تصميم گيرندگاني كه نه دقيق وعقلائي بلكه با موقعيت خاصي كه در آن قرار گرفته اند، مي خواهند در محدوده هاي زماني كوتاه تصميماتي اتخاذ كنند.

ت‍إثيرات عمده نظريه آشوب بر تصميم گيري :

1 -  در دنياي متلاطم وآشوب زده امروزي بايد به جاي تمركز برتصميم گيري بلند مدت ، تصميم گيري كوتاه مدت وانعطاف پذير را مد نظر داد.

2 -  برنامه ريزي اقتضائي وانعطاف پذير به عنوان بخشي از فرآيند تصميم گيري هر سازمان اهميت زيادي به خود بگيرد.

3 -  بايد به رويكردهاي ابتكاري نسبت به تصميم گيري عقلائي ارزش واهميت بيشتري داده شود.

4 -  ايجاد ساختار ها ونظامهاي موقتي از اهميت بيشتري برخوردارشوند.

5 -  اصلاح فرهنگ هاي  سازمانها براي جذب ارزشها ومعيارهاي جديد ومتناسب با جهان پر آشوب بايد مد نظر قرار گيرد.

6 -  بايد درون آشوب وبي نظمي دنبال نظم بود .

بازتاب جلوه هاي نظريه  آشوب در مديريت

همانطور كه اشاره شد نظريه آشوب يا تئوري پيچيدگي داراي ويژگيهاي مربوط به خود مي باشد كه تاكنون در ساير نظريات مطرح نبوده است . درباره هريك از اين ويژگيها دربحث پيشين  توضيح كافي داده شد اينك تآثير هريك از اين ويژگيها درمديريت به اختصار توضيح داده مي شود.

1 -  خاصيت پروانه اي وتاثير آن درمديريت :

براساس اين ويژگي يك تغيير كوچك درشرايط اوليه كار مي تواند تغييرات بنيادي واساسي درنتيجه كار ايجادكند.اثر پروانه اي ، توجيهي عقلائي وكامل از رفتارها وتصميمهاي مديران كار آفرين وخلاق وموفق به دست مي دهد كه با يك حركت مناسب وكم انرژي توانسته اند موجبات تحول ودگرگوني هاي عظيم وتوفيق هاي شگرفي را براي سازمان فراهم آورند. يك انديشه خلاق همچون بال زدن يك پروانه مي تواند درمسير ي آنچنان كارساز وانرژي آفرين باشد كه طوفان وتحول برپاكند واز يك اندك بسيار بسازد .در مورد اثر پروانه اي مي توان  به مثال مشاركت مردم در فعاليت ها اشاره كرد . سازماني كه قادر باشد از يك نقطه كليدي يعني تمايل ومشاركت مردم استفاده كند وآنان را به مشاركت در فعاليتهاي خود فراخواند ، قادر خواهد شد تا حركات عظيمي را با اين اهرم تحقق بخشد. در شعري عاميانه مي خوانيم كه چطور يك ميخ ساده حكومتي را از پاي درآورد وسرنگون كرد :

به خاطر نبودن ميخ ، نعل ازميان رفت

وبه خاطر نبودن نعل ، اسب از پاي درآمد

وبه خاطر مرگ اسب ، سوار ازميان رفت

وبه خاطر ازميان رفتن سوار ، جنگ مغلوبه شد

ودر اين جنگ مغلوبه ،  حكومت از ميان رفت .

در مديريت نيز همچون زندگي، اين امر محرز است كه يك سلسله از اتفاق ها مي تواند نقطه اي از بحران را به بار آورد كه تغييراتي كوچك را بزرگ نمايد.در نظريه آشوب يا بي نظمي اعتقاد بر اين است كه در تمامي پديده ها نقاطي وجود دارند كه تغييري اندك در آن موجب تغييراتي عظيم خواهد شد.

با اين توصيف تعاريف كار آيي، بهره وري و اثر بخشي نيز از ديد اثر پروانه اي دگرگون خواهند شد زيرا اگر كارآيي را نسبت ستاده ها به نهاده ها تعريف كنيم نهاده هاي بسيار جزئي قادرند تا ستاده هاي بسيار بزرگ يه وجود آورند. در كار آيي، نسبتها ديگر مانند شيوه هاي سنتي عمل نمي كنند بلكه بايد به دنبال روابط جديد و نتايج دلخواه از طريق نهاده هاي مناسب بود، نهاده هايي اندك كه ستاده هايي بزرگ ايجاد مي كنند.

بر اساس خاصيت پروانه اي مديران بهره ور مديراني هستند كه اين نهاده ها را مي شناسند و همچون ذره اي كه از آن انرژي بسيار حاصل مي شود آنرا به موقع و بجا مورد استفاده قرار مي دهند. با اين خصوصيات ديگر دوران مديريتهاي بودجه طلب كه بودجه اي متناسب عمليات طلب مي كردند تا بتوانند فعاليت ها را پيش ببرند به سر آمده است، امروزه مديريتي در عرصه ي رقابت ها موفق اند كه رمز  از اندك به بسيار رسيدن را يافته باشند.

2- خاصيت سازگاري پويا و تاثير آن در مديريت

سازگاري با محيط هاي آشوبناك نياز به سازمان هاي منعطف و تخصص هاي انعطاف پذير دارد و اين اصل اساسي در تقدير سازمان هاي امروزي است. در سازماندهي سازمان هاي امروز در محيط آشوبناك و با نگرش تئوري بي نظمي، بايد ارتباط اجزاء با هم بگونه اي باشد كه اولا هر جزئي بتواند ضمن انجام وظايف خود بطور مستقل با اجزاي ديگر ارتباطي هم افزا و پوينده داشته باشد. هر جزء بايد از جهت آرمانها و رسالتها داراي يك نگرش مشابه با ساير اجزاء باشد اما از جهت رفتار عملياتي اين اجزا در مجموعه هاي متشكل به هدف هاي متفاوتي جامه ي عمل مي پوشانند و با يكديگر متفاوت مي شوند.

3- خاصيت خودمانايي و تاثير آن در مديريت

در تئوري آشوب نوعي شباهت بين اجزا و كل وجود دارد بدين ترتيب كه هر جزئي از الگو همانند و مشابه كل مي باشد اين ويژگي خاصيت خود مانايي گفته مي شود. خاصيت خودمانايي يا همشكل بودن جزء با كل كه در برگ درختان و يا يك دانه ي برف ديده مي شود در خاصيت هولوگرافيك نيز قابل تشخيص است.هولوگرافيك يكي از شاهكارهاي ليزري است كه اطلاعات را بصورت اشعه هاي نوري و صفحه اي بنام هولوگرام بگونه اي ضبط مي كند كه كل در همه ي اجزاء منعكس مي باشد.بدين ترتيب اگر صفحه ي هولوگرام بشكند در هر تكه همه ي خواص كل وجود دارد. همچون آينه اي كه در هر قطعه ي آن خاصيت بازتابي آينه موجود است.

از خاصيت خودمانايي يا هولوگرافيك مي توان در سازماندهي جديد سازمانها بهره ي بسيار برد، سازمانهايي طراحي نمود كه هر واحد آن بطور خودكفا قادر به انجام وظايف سازماني مي باشد.

خاصيت خودمانايي در رفتارهاي اعضاي سازمان نيز مي تواند نوعي وحدت ايجاد كند همه ي افراد به يك سو و يك جهت و هدف واحد نظر دارند. آنچه در مديريت كلاسيك وحدت جهت ناميده مي شد در خاصيت خودمانايي نيز جلوه مي كند.

4- خاصيت جاذبه هاي غريب و تاثير آن در مديريت

جاذبه هاي غريب، يافتن نظم در بي نظمي را به مديران ياد آور مي شود. تغييرات شديد، رفتارهاي نا منظم، دگرگوني هاي غير قابل پيش بيني،حركاتهاي بحراني،همه و همه سرانجام به الگويي ختم مي شوند كه يافتن آن هنر مديريت است، تا بدان وسيله نوعي پيش بيني پذيري ميسر گردد.

جاذبه هاي غريب به مديرا ن امكان مي دهد تا به الگوهايي دست يابند كه بي نظمي ها را نظم مي بخشد و آشوبها را در قالبي منظم تبيين مي كند. داشتن نگرش سيستمي،افق هاي بلند را مد نظر داشتن و به محدوده هاي ويسع انديشيدن، به مديران ياري مي دهد تا الگوهايي را در پديده هاي به ظاهر نا منظم پيدا كنند كه خبر از بي نظمي غايي مي دهد. مديريت آينده نيازمند يافتن جاذبه هاي غريبي است كه اين نظم غايي را آشكار سازد. بدون آگاهي از اين نظم به هيچگونه تبيين و پيش بيني درستي از وقايع پيچيده ي امروز نمي توان دست يافت.

خلاصه آنكه آشوبناك بودن رفتارها و حركات پديده هاي مختلف اعم از فيزيكي در انسان يا سازمان ، همه خبر از نظمي غايي مي دهند. آشوبناك بودن، تصادفي بودن نيست بلكه نظمي در درون بي نظمي و قاعده اي در درون بي قاعده گي ها است.

هنر مدير يافتن اين نظم از بطن بي نظمي ها براي تحقق اهداف سازمان است.

رهنمودهايي براي مديريت در شرايط آشوب يا آشفتگي

پنج رهنمود يا توصيه به منزله ي پنج اصل اوليه براي مديريت در شرايط آشوب بر شمرده مي شود:

1-    باز انديشي در مفاهيم سنتي مديريت

ساختارهاي سلسله مراتبي  در نظامهايي كه دائما در معرض تغييرات و بي نظمي هستند چه جايگاهي مي تواند داشته باشد؟

در نظامي كه پيش آمد ها تصادفي و حوادث از منطق بي نظمي پيروي مي كند، طرح ريزي چه مفهومي خواهد داشت؟آيا به اين معني نيست كه كسي سعي كند مسير پيچ در پيچي را با حركت بر روي يك خط راست طي كند؟

نظريه ي پيچيدگي براي مديران اين پيام را دارد كه ديگر نمي توان از طريق اهداف سلسله مراتبي يا از طريق منطق از پيش تعيين شده، مثل اينكه در طراحي پلها يا ساختمانها بكار گرفته مي شود،سازمانها را اداره كرد. مديران بايد بياموزند كه رخدادها و تغييرات در جريان زمان ظهور مي كنند و بدانند كه مديران خود نيز بخشي از اين تغيير هستند. آنها بايد به جاي طرح ريزي و كنترل به شكل سنتي، به روان سازي فرآيند تغيير بيانديشند.

2- هنر تغيير

سيستم هاي پيچيده و آشوب دائما بين جاذبه هاي مختلف اسير هستند.اين وضعيت تا آنجا ادامه مي يابدكه يكي از جاذبه هاي جديد بتواند بر جاذبه هاي مسلط غالب شود .پس از آن مجدداّ سيستم به سوي نقاط بحراني حركت مي كند وباز درگيري شروع مي شود ودر اين مسير فرايند تكامل پيموده مي شود.

پيتر سنگه معتقد است كه درهر سيستمي دو دسته حلقه به نام حلقه هاي تقويت كننده وحلقه هاي متعادل كننده مشغولند.حلقه ها ي تقويت كننده در پي تغيير جاذبه مسلط وحلقه هاي متعادل كننده در پي پايداري وثبات آن هستند. سنگه دراين باره چنين مي گويد :

رهبراني كه سعي در ايجاد تغير درسازمانهاي خود دارند ، ناخودآگاه به مقابله با فرآيندهاي متعادل كننده مي پردازند، آنهامقاومت از طرف سيستم خود را درمقابل تغيرات احساس مي كنند اما عملاّ منش‍إ اين مقاومت رانمي يابند.هر زماني كه مقاومتي درمقابل تغيير مشاهده شد ، بايد توجه كنيد كه يك يا چند فرآيند متعادل كننده مخفي مشغول فعاليت هستند، اين مقاومت نه پايدار و زود گذراست ونه چيزي اسرار آميز ، بلكه ناشي از ترس تغيير در هنجارهاي سنتي سازمان ونحوه انجام امور است .رهبران آگاه به جاي افزايش فشار  براي انجام تغيرات درسازمان ودر هم شكستن مقاومت ها درجستجوي يافتن منابع اين مقاومت هستند.

3 -  تغيرات كوچك واثرات بزرگ .

نظامهاي غير خطي در شرايط آشوب وبحران ، نسبت به تغيرات كوچك وجزئي بسيار حساس بوده ومي دانند كه كوچكترين نوسانات واختلالات در آنها در اثرتقويت دركل نظام تشديد شده ومي تواند منجر به تغيرات بزرگ شود .

اين ويژگي كه به اثر پروانه اي معروف است براي مديران حامل اين پيام است كه :براي انجام تغييرات بزرگ نياز به دستگاههاي عريض وطويل نيست بلكه بايد نقاط حساس وتعيين كننده را پيدا كرد وآنگاه با اعمال تغيري كوچك سازمان را به سوي تغييرات بزرگ هدايت نمود.

4 – نقش مديران .

 در سيستمهاي يچيده امكان طرح ريزي وپيش بيني دقيق عمليات سيستم وجود ندارد .شكل  ها ووضعيت ها خود ظهور مي كنند و نمي توان آنها راتحميل كرد ،مديران تنها قادرند كه زمينه هاي بروز " جاذبه مطلوب " را فراهم نمايند يا اينكه پارامترهايي كه بر روند تكاملي سيستم موثر هستند را تغيير دهند .

مديران بايد با اصول ومفاهيمي همچون خود سازماندهي ، سازمانهاي يادگيرنده ، گروههاي خودگردان ، تواناسازي ، سازمانهاي هوشمند واستعاره هايي همچون ارگانيسم زنده ، مغز وهولوگرام كه با اين پارادايم وارد ادبيات مديريت مي شوند آشنا شوند.

5 -  ياد گيري هنر جور سازي ( كلاژ )

استعاره كلاژ به معني در هم آميختن ، از جمله استعاره هاي سازماني است كه اخيراّ وارد متون مديريت شده است .كلاز هنري است كه درآن باكنارهم قراردادن اشياء ، قطعات ، تصاوير ، طرحها واجزاء راهمگون ومتضاد هويتي نو ، بديع وبا معني مي سازند.

امروزه مديران با نظامهاي پيچيده كه داراي وجوه متعدد ، متفاوت ، درگير وپويا است روبرو هستند. بنابراين براي طراحي وهدايت سازمان دراقيانوس امواج تغييرات ، تنها از يك ساختار ، يك سبك ويك نگرش ويك راهبرد كاري ساخته نيست . به همين جهت آنها بايد دايماّ درحال جورسازي ريخت سازمان به شكل مقتضي ومناسب باشند. شكل سازمان داراي ماهيت تكاملي است ودائماّ از جاذبه اي به جاذبه ديگر تغيير مي كند ومديران در اين مسير با چالش جورسازي اجزاي سازماني روبرو هستند. قطعات سازماني بايد چنان درهم آميخته شوند كه جاذبه مسلط نمايانگر هويت ونظامي موزون ، كارا ، بديع وزابنده باشد واين يكي از چالشهاي امروزي است كه مديران باآن روبرو هستند.

تئوري آشوب و آموزش وپرورش

آموزش وپرورش ارتباط تنگاتنگي با آشفتگي دارد . شرايط اوليه وهمچنين تمام شرايطي كه بعداّ بوجود مي آيد از نظر ميزان دقت ويكسان بودن ، براي هر دانش آموز يا كلاس درس  شناخته شده نيستند.

آشفتگي در آموزش وپرورش به دو صورت ممكن است مورد توجه قرار گيرد . نخست  اينكه درهر كلاس درس عدم قطعيت وجريانات غير قابل پيش بيني حاكم است با وجود استفاده از بهترين  وپيشرفته ترين تكنيك هاي تدريس ومديريت كلاس ، هر كلاسي درمعرض بي شمارترين  رويدادهاي ممكن قرار دارد. دوم اينكه بسيار مشكل است كه ارتباط بين آموزش  ويادگيري را بفهميم .چگونه يك معلم مي تواند بفهمد كه چه چيزي آموخته شده  است . يا اينكه بهترين مطلب براي يادگيري دانش آموزان در كوتاه مدت وبلند مدت چيست ؟ دانش آموزان درطول زندگيشان ودر دنياي مدرسه هركدام درمعرض آشفتگي هاي گوناگوني قرار دارند ، كه روي نتيجه وهدف آموزش مي تواند تاثير گذار باشد .معلمان ومربيان هميشه با شرايط عدم اطمينان سر وكار دارند اينكه چگونه وچطور آموزش دهند.

يكي از ويژگيهاي نظريه آشوب وآشفتگي ، طبيعي بودن آن است وآن يك عنصر كليدي است .گرچه آشفتگي ممكن است سبب عدم اطمينان شود اما فرصت هايي رابراي تغيير واميد به آينده خلق مي كند .معلمان لازم است كه براي آشفتگي آمادگي پيداكنند وغير قابل پيش يني بودن وعدم قطعيت را به عنوان يك شرط طبيعي بپذيرند.معلمان نمي توانند روي تمام دنبا تاثير بگذارند يا آنرا كنترل كنند .اما آنها مي توانند روي تكه هاي كوچك دنيا تاثيراتي بگذارند.

منابع :

1-   الواني ، سيد مهدي ، دانايي فرد،حسن ،(1384)،تئوري نظم در بي نظمي و مديريت،تهران،انتشارات صفار

2-  حيدري ، غلامحسين و همكاران،(1381)،نگرش نوين به نظريات سازمان و مديريت در جهان امروز،تهران ،انتشارات فرا شناختي انديشه

3-   جمعي از اساتيد، (1378)، نظريه هاي مديريت،تهران ، انتشارات مركز آموزش مديريت دولتي

4-   احمدي ، مسعود ، (1384)، مباني سازمان و مديريت؛ تهران؛ انتشارات پژوهشهاي فرهنگي

مفاهيم نظري در ساخت برنامه هاي صبحگاهي رادیو :

1.      بنابر يافته هاي علم ارتباطات در گذر زمان ، هيچ رسانه اي نتوانسته است جاي رسانه ديگري را بگيرد يا آن را از بين ببرد.

2.      كار ويژه هاي راديو : زنان خانه دار ، دانشجويان در خوابگاه ورانندگان تاكسي و اتوبوس ، از اين رسانه استفاده بيشتري مي كنند يا در گروه هاي سني بالاتر كه حوصله شلوغي تلويزيون را ندارند و نسبت به راديو حس نوستالژي و انس ديرينه دارند ،راديو جايگاه ارزشمندتري دارد.

3.      راديو نسبت به رسانه هاي تصويري ديگر از حس آرامش و سكون دل انگيزتري برخوردار است و برعكس هياهوي تلويزيون ، فضاي آرام و فرح بخشي براي مخاطبش ايجاد   مي كند.

4.      نياز به نگاه كردن ندارد يعني مخاطب مي تواند در حين اينكه به فعاليت ديگري مشغول است از برنامه هاي آن استفاده كند.

هارولد لاسول :

ü       چه مي خواهيم بگوئيم ؟ (شناخت پيام)

ü       به چه كسي مي خواهيم بگوئيم؟ (شناخت مخاطب)

ü       چگونه مي خواهيم بگوئيم؟ (شناخت شكل و قالب پيام)

ü       به دنبال چه تاثيري هستيم ؟ (شناخت اثر پيام)

1 ـ چنانچه مي بينيم در اولين قدم برنامه سازان بايد محتوا و هدف  پيام را به خوبي بشناسند ، پس قبل از توليد هر پيام و برنامه اي در مورد محتواي آن بايد تحقيق صورت پذيرد. هر چه برنامه اي از پشتوانه علمي و تحقيقي دقيق تري برخوردار باشد ، در ارضاي نيازهاي مخاطبان خود موفق تر خواهد بود و مسلماً در رسانه اي مانند راديو پيام هايي كه «داراي ابعاد زيبا ، خوشايند ، رسا و در عين حال كوتاه باشند» از جذابيت بيشتري برخوردار خواهد بود و سريع تر در ذهن مخاطب جاي خواهد گرفت.

2 ـ قسمت بعدي ، شناخت مخاطب است. فرستنده پيام بايد بداند كه پيام را براي چه كساني ارسال مي كند و مخاطبان او داراي چه نيازها ، گرايش ها ،عقايد و علايقي هستند.

3 ـ ديگر شناخت شكل و قالب ارائه ي پيام است، يك برنامه ساز موفق بايد به تمامي قالبهاي برنامه سازي شناخت داشته باشد و توانمندي ها و ظرفيت هاي هر قالب را به خوبي بشناسد تا بداند براي جذب بيشتر از كدام قالب موثرتر بهره بگيرد.

4 ــ قالب و شكل ارائه پيام در تأثير پيام و جذب مخاطب بسيار مهم است و اگر برنامه ساز پيام زيبا و ارزشمندي را در قالبي نامناسب ارائه دهد در واقع هم پيام را ضايع كرده است و هم مخاطب را از دست داده است.

مك فارلند :

1 ـ مديريت زمان ، در برنامه هاي راديويي بايد به روان شناختي درباره ساعات مختلف شبانه روز توجه كنيم و بر اساس آن تن كلام ، نوع موسيقي و حتي ساختار و قالب محتوايي پيام را با برنامه تنظيم كنيم .

2 ـ خلاقيت و نوآوري ، يكي ديگر از راه هاي رسيدن به اهداف رسانه است كه برنامه سازان خود را با ذائقه و سليقه مخاطبان منطبق و سازگار كنند. راديو بايد بداند كه من در كجاي زندگي قرار دارم و همواره قدمي از من جلوتر باشد و موانع را از سر راه بردارد ، راديو بايد در چالش ها هادي من باشد. بايد همواره مطالب تازه اي را با من در ميان بگذارد تا من دليلي براي گوش دادن به آن داشته باشم.

جنگ رسانه اي يا «media war» يكي از انواع جنگهاي نرم »soft war « به شمار مي رود كه در آن سربازان ميدان نبرد، خبرنگاران، گزارشگران، سردبيران و نويسندگان رسانه هاي مختلف اعم از مكتوب( روزنامه ها ومجلات) صوتي و تصويري (راديو و تلويزيون) ماهواره اي و بين المللي(شبكه هاي ماهواره اي و خبرگزاري ها) و اينترنتي و الكترونيكي(سايتهاي اينترنتي و روشهاي الكترونيكي انتقال پيام ) هستند.

نقش همراهي افكار عمومي با افكار و منافع نظام سلطه در پيشبرد اهداف استعماري، استعمارگران را وامي دارد تا برخلاف رسالت اطلاع رساني صحيح آن و با سوءاستفاده از رسانه ها از اين ابزار خدوم به عنوان سربازي مطيع در هژموني استيلاجوي خويش بهره بگيرد.

اخيرا طرحي در كنگره آمريكا مطرح شد كه براساس آن قرار است 75 ميليون دلار بودجه براي آنچه كه «ترويج دموكراسي در ايران » ناميده مي شود اختصاص يابد دو سوم اين مبلغ صرف برنامه هاي راديويي خواهد شد.

آمريكا كه تجربه وحشتناك «ناهمراهي افكار عمومي با پديده جنگ» را در صحنه ويتنام از نزديك مشاهده نموده است به منظور پرهيز از تبعات دومين «عارضه ويتنام» از تبليغاتpropaganda يعني «ستون ششم» در عمليات نظامي خود به شدت بهره مي برد و بدين منظور از به كارگيري همه گونه رفتار سخيف رسانه اي نظير سانسور، دروغ، كتمان حقايق و... ابائي نمي كند تا «افكارعمومي» را به عنوان حساس ترين رقيب خود، همواره در كنار خود داشته باشد نه در مقابلش. !جنگ رسانه اي، قواعد و مقررات و تكنيكهاي خاص خود را دارد، تصويرسازي image making ،افكارسازي، تحريف، دستكاري اطلاعات، بمباران خبري، جعل خبري، مرعوب سازي، شايعه سازي، تبليغات و پروپاگاندا، شوك هاي خبري، بزرگ نمايي و برجسته سازي ازجمله اين تكنيكها هستند.

ديپلماسي عمومي

ديپلماسي عمومي در فرهنگ واژگان اصطلاحات روابط بين‌الملل كه در سال 1985 توسط وزارت خارجه امريكا منتشر شده اينچنين تعريف شده است: «ديپلماسي عمومي به برنامه‌هاي تحت حمايت دولت اشاره دارد كه هدف از آنها اطلاع‌رساني و يا تحت تأثير قرار دادن افكار عمومي در كشورهاي ديگر است؛ ابزار اصلي آن نيز انتشار متن، تصاوير متحرك، مبادلات فرهنگي، راديو و تلويزيون [و اينترنت] است.»

هانس ان‌تاچ  نويسنده كتاب ارتباط برقرار كردن با جهان در سال 1990 در تعريف ديپلماسي عمومي چنين نوشت: «تلاشهاي رسمي دولت براي شكل دادن به محيط ارتباطي در كشورهاي خارجي‌اي كه در آنها سياستهاي امريكا اجرا مي‌شود، تا بدين وسيله از ميزان تأثيرات منفي، سوء تعبيرها و سوء تفاهمها در زمينه روابط ميان امريكا و كشورهاي ديگر كاسته شود».

ميان ديپلماسي عمومي و ديپلماسي سنتي تفاوتهاي جدي وجود دارد؛ ديپلماسي عمومي صرفاً با دولتها سروكار ندارد بلكه مخاطب خود را در ميان افراد و سازمانهاي غيرحكومتي مي‌جويد.

ديپلماسي رسانه‌اي

ديپلماسي رسانه‌اي به صورت عام به معناي به كارگيري رسانه‌ها براي تكميل و ارتقاي سياست خارجي است. راماپراساد محقق امريكايي آن را به عنوان نقشي كه رسانه‌ها در فعاليتهاي ديپلماتيك ميان كشورها بازي مي‌كنند تعريف كرده است. براي تشريح ديپلماسي رسانه‌اي از واژه‌هاي خاصي مانند ديپلماسي روزنامه‌اي، ديپلماسي راديو و تلويزيون، ديپلماسي ماهواره‌اي و ديپلماسي اينترنتي نيز استفاده مي‌شود

ديپلماسي رسانه‌اي در سياست خارجي هر كشور به دو صورت تحقق مي‌يابد.

1ـ به مديريت سازمانهاي ديپلماتيك رسمي كشور؛

2ـ به صورت خودجوش و در راستاي سياستهاي كلان كشورها.

در شيوه اول، دولتها يا اقدام به تأسيس رسانه‌هاي ويژه ديپلماسي مي‌كنند و يا اينكه رسانه‌هاي موجود را به انجام اقداماتي در راستاي سياستهاي خارجي خود موظف مي‌كنند. تأسيس راديوهاي برون‌مرزي مانند VOA و BBC از نوع اول است و در نوع دوم با سانسور خبرها، محدودكردن خبرنگاران و غيره در حوزه‌هاي خارجي به منويات خود دست مي‌يابند.

تلويزيون فارسي BBC

قبل از معرفي تلويزيون BBC نياز است به معرفي مختصري از ماجراي BBC در ايران بپردازيم ، جنگ جهاني دوم و پيامدهاي آن ، جايگاه BBC را به عنوان يكي از رسانه هاي خبري تثبيت كرد. در پس زمينه پيدايش BBC فارسي در شرايط آن زمان به دو عامل هم راستايي با اهداف استعماري دولت انگليس و همچنين مهمترين دغدغه سياست انگليس در آن دوران يعني جنگ جهاني دوم مي توان اشاره كرد. در حقيقت انديشه توليد و پخش برنامه به زبان هاي غيرانگليسي بيش از آن كه ابتكار دولت وقت انگليس باشد ، واكنشي در مقابل قدرت روزافزون ماشين تبليغات آلمان نازي بود.

با آغاز كار تلويزيون فارسي BBC در ژانويه سال 2009 ميلادي شاهد قطب بندي هاي جديد در جغرافياي رسانه هاي فارسي زبان خواهيم بود. بدون ترديد و در نگاه اوليه ، اين قطب بندي جديد براي رسانه هاي داخلي ، هم فرصت ها و هم چالش هايي را فراهم مي كند.

يكي از مهمترين دلايل موفقيت BBCروند حركتي آن در عرصه رسانه اي به گونه اي بوده كه همواره توانسته است پيامي جذاب ، شنيدني و يا خواندني براي مخاطب داشته باشد.

رقابت به گونه اي هدفمند به دنبال القاي اين موضوع به مخاطبان است كه سه اصل مهم «بي طرفي ، مخاطب محوري و تكثرگرايي» را در امر اطلاع رساني رعايت مي كند تا از اين طريق زمينه جذب و همراهي مخاطبان كشورهاي هدف را فراهم آورد.

در دنياي جديد رسانهاي ، مخاطبان تنها مصرف كنندگان اطلاعات نيستند ، بلكه مي توانند به راحتي نظرهاي خود را منتشر كنند و ارتباط از حالت فرد با جمع به صورت جمع با جمع درآمده است و فرايند ارتباط مخاطب محور شده است.

اصطلاحات زبان فارسي و گويش روزمره مردم آشنايي دارند و با بهره گيري از مكتب نوين ژورناليستي از مصاحبه هاي طولاني ، تمجيد بيش از حد از مصاحبه شوند و كندي در صحبت خودداري كرده ، از واژه هاي مناسب با ذائقه مخاطبان مختلف ايراني استفاده مي كنند. اين موضوع در برنامه هاي فرهنگي ـ اجتماعي نمود بيشتري دارد و در اين بخش با استفاده از ادبيات طنز و شوخي تلاش مي شود زمينه همراهي مخاطبان با برنامه ها فراهم شود.

در دنياي امروز ، رسانه ها به ابزارهاي تصويرسازي و تغيير تبديل شده اند و به قول دكتر يونس شكرخواه ـ استاد ارتباطات ـ ، اصل مهم جنگ رسانه اي ، تقابل ذهنيت ها براي تغيير عينيت هاست.

راه مقابله با رسانه هاي حريف :

اول ارتقاي سواد رسانه ، يعني مخاطبان (در داخل كشور) بايد دريابند كه اهداف رسانه ها چيست و چگونه بدون آنكه خود بخواهند ، رسانه هاي حريف ، به طور زيركانه به افكار ، كردار و رفتارشان شكل مي دهند.

دوم اينكه هر چه در كشور جريان چرخش اطلاعات و پيام سهل شود ، تاثيرگذاري بيروني را بر مخاطبانمان كمتر مي كنيم .

+ سازمان و بحران

هدف هر سازمان دستيابي به توسعه و رسيدن به سطوح جديدي از نوآوري ، نظم و پيچيدگي است.

رسيدن به اين اهداف مستلزم گذر از تنگناها و تضادهاي موجود است.

`  نتيجه: توسعه خود فرآيندي بحران زاست + سازمان نه تنها با بحران مواجه است بلكه براي دستيابي به توسعه نيازمند مديريت بحراني (Crisis Management) است.

مقابله با بحران

مديريت بحران يکي از مهارت هاي اساسي روابط عمومي محسوب مي شود. بحراني که به خوبي اداره شود به جاي لطمه وارد کردن بر حسن شهرت سازمان ، موجب ارتقاي آن مي شود. بحران هاي بالقوه را شناسايي و طرح هاي احتمالي مقابله با آنها را تهيه کنيد تا در صورت وقوع حادثه خيالتان آسوده باشد.

+ روابط عمومي و مديريت بحران

روابط عمومي براي پيش بيني به موقع بحرانها ، قبل از وقوع بايد به جاي حاشيه در متن سازمان و مخاطبان قرار داشته باشد.

هر شكايت و گلايه و تهديدي را دور از نظر نداشته و به آن احساس مسئوليت كند.

هر انتقاد و گلايه كوچك مي تواند زمينه بروز يك بحران جدي براي سازمان باشد.

+ مديريت رسانه اي ، افكار عمومي و بحران ها

² از كاركردهاي موثر روابط عمومي ها در زمان بحران ، اعمال مديريت رسانه اي در بحران هاست.

² اگر رسانه ها در زمان بحران به درستي اطلاع رساني ، هدايت و مديريت نشوند بزرگترين خطر براي سازمان درگير بحران و ايجاد تنش در افكار عمومي خواهد داشت.

اثر بخشي مديريت رسانه اي

ـ تعيين سياستهاي اطلاع رساني در شرايط بحران

ـ چه نوع پيام با چه محتوا و كيفيتي ارائه شود ـ قالبهاي خبر و مصاحبه ، گزارش ، تحليل ، تفسير

ـ شناسايي مخاطبان هدف در بحران و عوامل موثر در تشديد يا كاهش بحران ـ شناسايي ابزارهاي رسانه اي (راديو ، تلويزيون ، مطبوعات ، خبرگزاري ، سايت و ...)

ـ مراجعه به افكار عمومي و مخاطبان هدف با تحقيقات ميداني، اثرسنجي برنامه اي و تحليل محتوا و سنجش نگرش

هوشمند سفيدي : روابط عمومي با شعار مديريت بحران اعلام موجوديت کرد و برگزاري دومين سمپوزيوم بين المللي (روابط عمومي بحران ؛ مديريت مسئله و سازمانهاي بحران ستيز) خود به معناي اين است که :

1 ـ بحران واقعيت است ، 2 ـ براي مقابله با بحران بايد برنامه ريزي کرد. 3 ـ بسياري از بحرانها ، قابل پيشگيري است ، 4 ـ روابط عمومي بحران ، يک تخصص است و متخصصان روابط عمومي ، در مواقع بحراني ،گره گشايي مي کنند ، و الگويي حاکم بر عملکرد آنها ، الگوي آرماني باشد و نه الگوي تبليغاتي و يک جانبه گرا .

مطالعه بحران ، انواع آن و  عوامل ناشناخته موثر در ايجاد بحران و تشخيص به موقع بحران و توجه به بحران هاي سابق و بررسي نحوه مداخله مثبت در پيشگيري و کنترل کاهش آثار منفي است . يکي از قوانين طلايي روابط عمومي ، آماده باش به سازمان براي مقابله با بحران است و بي توجهي به مسئله ، آبستن بحران است و شعار روابط عمومي بحران : «آماده باشيد» است.

لولا زقلمه (رئيس انجمن بين المللي روابط عمومي): در ابتدا ، توجه به تفاوت بين موضوع و بحران ضرورت دارد يک موضوع ، يک مشکل جدي است که يک شرکت با آن درگير مي شود. اما آن هنوز يک موضوع داخلي است. زمانيکه اين مشکل به رسانه ها مي رسد ، مي تواند به بحران تبديل شود. بنابراين زماني که يک موضوع مورد شناسايي قرار مي گيرد ، آن بايد به طور داخلي بررسي و حل و فصل شود ، قبل از اينکه به دنياي خارج پراکنده شود.

«آمادگي براي بحران» با شکل گيري يک تيم ارتباطات بحران با رهبري مدير روابط عمومي آغاز مي شود.

رسانه ها در هنگام بحران مي توانند خشن و تهاجمي باشد ، فقط فرد تعيين شده براي سخنگويي بايد با رسانه ها سخن بگويد.

دکتر خانيکي : در تعريف جديد روابط عمومي ها نکته اي که بايد توجه کرد ، اين است که روابط عمومي را به عنوان کانون تفکر بايد نگريست ، روابط عمومي بايد در مديريت استراتژيک قرار بگيرد و از مديريت اجرايي خارج شود و از طرفي مديريت ريسک را به طور جدي مورد توجه قرار دهد و بايد با الگوي فرصت و تهديد به اين مساله نگاه کرد و از طرفي روابط عمومي ها بايد قدرت اطلاع رساني به موقع را نيز پيدا کنند تا بتوانند بازخوردها را به موقع منعکس و منتقل کنند.

روابط عمومي در سازمان ها از وجه تبليغات مورد توجه هستند نه انتقال بازخورد ؛ که بايد اين نگاه اصلاح شود. روابط عمومي ها ، بايد امکان حضور موثر در افکار عمومي را داشته باشند وب توانند سرمايه اجتماعي را گسترش دهند ؛ از روابط عمومي ها انتظار مي رود که از يک دهان بزرگ در سازمان ها به يک گوش بزرگ و ذهن خلاق تبديل شوند؛ اين کار در عين سختي امکان پذير است.

براي رسيدن به اين نقش ها بايد گفت ، با تاريخي که از بحران داريم مي توانيم به بخش هاي جديدي براي روابط عمومي بپردازيم . لذا ، به نظر نمي آيد بسياري از بحران ها ، بحران باشد و اين کار روابط عمومي است که نشان دهد چه چيزي بحران است ؟ و چطور مي تواند بين نهادهاي اجرايي و سياسي و شهروندان رقابت و همکاري را سامان دهد ؟ قرار گرفتن روابط عمومي در حوزه ي مديريت هاي اجرايي ، نگاه عمده در روابط عمومي ها است که بايد مورد توجه قرار گيرد. بحران ها به همان صورتي که به وجود آمدند قابل رفع نيستند، بنابراين بايد نگاه ها را عوض کرد تا بتوانيم بحران ها را برطرف کنيم و نکته مهم اين است که روابط عمومي ها پارادايم و قالب خود را تغيير دهند.

سازمان و بحران

از آنجا که هدف هر سازمان و تشکيلاتي دستيابي به توسعه به معناي رسيدن به سطوح ديدي از نوآوري ، نظم و پيچيدگي است و رسيدن به اين اهداف مستلزم گذر از تنگناها و تضادهاي موجود است لذا توسعه خود فرآيندي بحران زاست و مي توان گفت هر سازماني نه تنها با بحران مواجه است بلکه براي دستيابي به توسعه نيازمند مديريت بحران (Crisis mangement) است.

مثلث برمودا (به انگلیسی: Bermuda Triangle) منطقه‌ای است در شمال‌غربی اقیانوس اطلس، که ادعا می شود تعدادی هواپیما و کشتی به طور مرموزی ناپدید شده‌اند.

مثلث برمودا محلی است وهم‌انگیز که در آن صدها هواپیما و کشتی در هوا و دریا ناپدید شده‌اند. بیش از هزار نفر در این منطقه وحشت گم شده‌اند، بدون اینکه حتی یک جسد یا قطعه پاره‌ای از یک هواپیما یا کشتی مفقود شده ، به جا مانده باشد.






موقعیت مثلث برمودا

مثلث برمودا واقعا یک مثلث نیست، بلکه شباهت بیشتری به یک بیضی (و شاید هم دایره‌ای بزرگ) دارد که در روی بخشی از اقیانوس اطلس در سواحل جنوب شرقی آمریکا واقع است. راس آن نزدیک برمودا و قسمت انحنای آن از سمت پایین فلوریدا گسترش یافته و از پورتوریکو گذشته ، به طرف جنوب و شرق منحرف شده و از میان دریای سارگاسو عبور کرده و دوباره به طرف برمودا برگشته است. طول جغرافیایی در قسمت غرب مثلث برمودا ۸۰ درجه است، بر روی خطی که شمال حقیقی و شمال مغناطیسی بر یکدیگر منطبق می‌گردند. در این نقطه هیچ انحرافی در قطب نما محاسبه نمی‌شود.
در غرب اقیانوس اطلس، در آن سوی سواحل جنوب شرقی ایالات متحده ، ناحیه ‌ای وجود دارد که به شکل مثلث است . این ناحیه از برمودا در شمال آغاز می‌شود و تا قسمت جنوبی فلوریدا امتداد می‌یابد ، سپس از سمت شرق با گذشتن از جزایر باهاما و پورتوریکو،به طول جغرافیایی ۴۰ درجه به سمت غرب کشیده می‌شود و دوباره به برمودا باز می‌گردد.
این ناحیه که به مثلث برمودا معروف است ،در لیست رازهای ناشناخته جهان به مکانی اضطراب انگیز وباور نکردنی به ثبت رسیده است . در این مکان بیش از صدها هواپیما وکشتی بدون آنکه کوچکترین اثری از آنان باقی بماند ، ناپدید شده‌اند .اغلب این حوادث از سال ۱۹۴۵ به بعد روی داده است ،و در طول ۲۶ سال اخیر بیش از ۱۰۰۰نفر در این ناحیه از جهان جان خود را از دست داده اند ، بی آنکه حتی اثری از جسد یکی از آنها یا نشانه ای از بقایای هواپیماهاو کشتی‌های ناپدید شده باقی مانده باشد .
وینسنت گادیس که مثلث برمودا را نامگذاری کرده، آن را به صورت زیر توصیف می‌کند: « یک خط از فلوریدا تا برمودا ، دیگری از برمودا تا پورتویکو می‌گذرد و سومین خط از میان باهاما به فلوریدا بر می‌گردد.
این محل فتنه‌انگیز و تقریبا باور نکردنی اسرار غیر قابل توصیف جهان را به خود اختصاص داده است. مثلث برمودا نامش را در نتیجه ناپدید شدن ۶ هواپیمای نیروی دریایی همراه با تمام سرنشینان آنها در پنجم دسامبر ۱۹۴۵ کسب کرد. ۵ فروند از این هواپیماها به دنبال اجرای ماموریتی عادی و آموزشی ، در منطقه مثلث ، پرواز می‌کردند که با ارسال پیامهایی عجیبی درخواست کمک کردند. هواپیمای ششم برای انجام عملیات نجات ، به هوا برخاست که هر شش هواپیما به طرز فوق‌العاده مشکوکی مفقود شدند.
آخرین پیامهای مخابره شده آنها با برج مراقبت حاکی از وضعیت غیر عادی ، عدم روییت خشکی ، از کار افتادن قطب نماها یا چرخش سریع عقربه آنها و اطمینان نداشتن از موقعیتشان بود. این در حالی بود که شرایط جوی برای پرواز مساعد بود و خلبانان و دیگر سرنشینان افرادی با تجربه و ورزیده بودند. با وجود مدتها جستجو هیچ اثری از قطعه شکسته ، لکه روغن ، آثاری از اجسام شناور ، خدمه یا تجمع مشکوکی از کوسه‌ها دیده نشد. هیچ حادثه‌ای چه قبل و چه بعد از آن ، تا این حد حیرت‌آورتر از ناپدید شدن دسته جمعی هواپیماهای مذکور نبوده است. در حوادثی مشابه در این منطقه ‌قایقها و کشتیهایی مفقود شده‌اند (قربانیان مثلث برمودا)، در برخی موارد هم فقط خدمه و سرنشینان ناپدید گشته‌اند.


منطقه وحشت

همه روزه هواپیماهای متعددی بر فراز مثلث برمودا پرواز می‌کنند. کشتیهای بزرگ و کوچک در آبهای آن در حال تردند و افراد زیادی برای بازدید ، به این منطقه مسافرت می‌کنند، بدون آنکه اتفاقی بیفتد. از طرف دیگر ، در دریاها و اقیانوسها در سراسر دنیا ، کشتیها و هواپیماهای زیادی مفقود شده و می‌شوند. پس چرا فقط مثلث برمودا از بقیه مناطق تفکیک شده است. علت این است که اولا هیچ امیدی برای یافتن حتی اثر و نشانه‌ای وجود ندارد. ثانیا در هیچ منطقه دیگر چنین ناپدید شدنهای بی دلیل ، بیشمار و نامعلوم روی نداده و به این خوبی ثبت نشده است.

مشاهدات و گزارشات

در بیشتر اتفاقات مثلث برمودا ، اکثر هواپیماها در حالی ناپدید شده‌اند که تماس رادیویی خود را با ایستگاههای مبدا و مقصدشان تا آخرین لحظه حفظ کرده‌اند و یا برخی دیگر در لحظات آخر پیامهای غیر عادی مخابره کرده‌اند که حاکی از عدم کنترل آنان بر روی دستگاه و ابزارها بوده است و یا چرخش عقربه‌های قطب نما به دور خود و تغییر رنگ آسمان اطراف به زردی و مه آلودی ، آن هم در روز صاف و آفتابی و یا تغییراتی غیر عادی در آبها که تا لحظاتی قبل آرام بوده‌اند، بدون بیان هیچ دلیل روشنی از چگونگی این وقایع.
این پیامها رفته رفته ضعیف‌تر و غیرقابل تشخیص‌تر شده و یا سریعا قطع شده‌اند. دقیقا مثل اینکه چیزی ارتباط رادیویی را قطع کرده باشد و یا چنانچه اظهار عقیده شده، در حال دور شدن و عقب رفتن از فضا و زمان بوده و دورتر و دورتر شده‌اند. در برخی موارد گزارشها حاکی از آن بود که نوری ناشناخته و غیر قابل تشریح روییت شده است. همچنین توده سیاه و تاریکی در سطح دریا که پس از مدتی ناپدید شده ، در جریان اتفاقات مزبور گزارش شده است.
در مواردی هم گزارش شده که نقطه تاریک بزرگی در میان ستارگان در آسمان دیده شده که نوری متحرک از طرف زمین به آن قسمت وارد شده و سپس هر دو ناپدید شده‌اند. در تمام مدت دیده شدن تاریکی ، دستگاهها و سایر ابزارهای قایق‌های ناظر از کار افتاده بودند که پس از رفع تاریکی آسمان ، دوباره شروع بکار کرده‌اند.
در یک مورد هم پیامی عجیب از یک کشتی باری ژاپنی بدین مضمون دریافت گردید. “خطری همانند یک خنجر هم اکنون … به سرعت می‌آید … ما نمی‌توانیم فرار کنیم …” در هر حال بدون اینکه مشخص شود خنجر چه بود، کشتی ناپدید شد.

علل واقعه
علل فرضی طبیعی

توضیحات و علل فرضی مختلفی درباره حوادث مثلث برمودا ارایه شده است که معمول‌ترین فرضیات بر اساس مرگ غیر طبیعی (زیرا هیچ جسدی تا کنون بدست نیامده است.) بنا شده است. این توضیحات عبارتند از:
جزر و مد ناگهانی دریا در نتیجه زلزله در اعماق دریا ، وزش بادهای مخرب و اختلالات جوی ، گویهای آتشفشان که موجب انفجار هواپیماها می‌شود، گرفتار آمدن در جاذبه یک گرداب یا گردباد که باعث سقوط و انهدام هواپیماها یا انحراف مسیر کشتیها و مفقود شدن آنها در آب می‌شود، تحت تاثیر نیرویی مغناطیسی قرار گرفتن و اختلالات امواج الکترومغناطیسی، ولی این دلایل توجیه قابل قبولی برای ناپدید شدن هواپیماها و کشتیهای متعدد در یک منطقه نیست.

علل فرضی غیر طبیعی

دستگیری و ربوده شدن به وسیله زیردریایی یا بشقاب پرنده‌هایی متعلق به کراتی دیگر که برای تحقیق درباره حیات و زندگی باستان و حال ما انسانها به کره زمین آمده‌اند، می‌تواند علتی غیر طبیعی برای توجیه وقایع باشد.
یکی از عجیب‌ترین پیشنهادات در این مورد بوسیله ادگار کایس ، پیشگو و روانکاو و حکیم در دهه پنجم قرن بیست ، ارایه شده است. به عقیده وی قرنها قبل از کشف اشعه لیزر ، بومیان سواحل اقیانوس اطلس از کریستال به عنوان یک منبع انرژی و قدرت استفاده می‌کردند. به نظر کاین نوعی نیروی شیطانی القا شده از سوی آنها ، در عمق یک مایلی در قسمت غرب اندروس غرق شده که هنوز در برخی مواقع باعث از کار انداختن ابزار و وسایل الکتریکی کشتیها ، هواپیماها و در نهایت نابودی آنها می‌گردد.
ام. ک. جساپ که یک فضانورد ، منجم و متخصص کره ماه است، در کتابش به نام « در مورد بشقاب پرنده‌ها » ابزار می‌دارد که ناپدید شدن کشتیهای مشهور در مثلث برمودا ، به وسیله اجسام پرنده صورت گرفته است. وی مفقود شدن خدمه آنها را نیز به اجسام مزبور ربط می‌دهد. به عقیده جساپ یوفوها هر چه هستند، حوزه مغناطیسی موقتی ایجاد می‌کنند که دارای طرحی یونیزه شده است و می‌تواند باعث متلاشی شدن یا ناپدید شدن هواپیماها و کشتیها گردد.
او روی این سوال کار می‌کرد که چگونه نیروی مغناطیسی کنترل شده و می‌تواند باعث نامریی شدن گردد. نظریه میدان واحد انیشتین او را مجذوب کرده بود. جساپ هر دو اینها را کلیدی می‌دانست برای ظهور و محو شدن ناگهانی بشقاب پرنده‌ها و ناپدید شدن کشتیها و هواپیماها. ولی مرگ امکان ادامه فعالیت و نتیجه گیری را از جساپ گرفت و تحقیقاتش نیمه تمام ماند.

داستانی عجیب

حادثه‌ای در اثر اختلال زمانی در فرودگاه میامی رخ داد که هرگز توضیحی قابل قبول برای آن وجود نداشته است. این واقعه مربوط به یک هواپیمای مسافربری بود که برای فرود در باند آماده بود و با رادار مرکز کنترل هوایی ردیابی می‌گردید که ناگهان ده دقیقه از صفحه رادار ناپدید شد و سپس دوباره ظاهر گشت.
هواپیما بدون هیچ واقعه‌ای فرود آمد و خلبان و خدمه از آنچه افراد پایگاه می‌گفتند ابراز تعجب کردند، زیرا تا آنجا که به خدمه مربوط می‌شد، هیچ اتفاق غیر عادی نیفتاده بود. جالب این که ساعتهای همه آنها حدود ده دقیقه از زمان واقعی عقب‌تر بود. در حالی که هواپیما درست ۲۰ دقیقه قبل از این واقعه وقت اصلی را کنترل کرده بود و در آن هنگام هیچ اختلاف زمانی وجود داشت.
آیا مثلث برمودا و نقاط مشخص دیگر به صورت ماشینی عظیم عمل می‌کنند تا اختلالاتی بوجود آورند؟
آیا آنها می‌توانند گردابهایی را چه در داخل و چه در خارج از جو بوجود آورند که اجسام و اشیا به داخل آنها بیفتد و به بعد زمان و مکانی دیگر منتقل شوند؟

گذشته و آینده برمودا

به نظر می‌رسد که این منطقه طی زمانهای متمادی گذشته نیز در افسانه‌ها به منزله مکانی ترسناک وجود داشته و حتی خیلی قبل از تاریخ کشف آن و بعد از آن تاریخ تا صدها سال با عناوین «دریایی از مقبره‌ها» ، «مثلث شیطان» ، «مثلث مرگ» ، «دریای بدبختی» ، «گورستان آتلانتیک» نامیده می‌شده است.
شومی و بدشگونی مثلث برمودا حتی در عصر فضا نیز باعث تعجب انسانهایی چون کریستف کلمب و فضانوردان آپولو ۱۳ که یکی کاشف در زمین و دیگری در فضاست، شده است.اینکه چرا وقایع عجیب این منطقه گزارش نمی‌شود، شاید به دلیل ایجاد رعب و وحشت عمومی باشد، شاید هم چون دلیل اصلی وقایع معلوم نیست، اتفاقات مربوطه بازتاب نمی‌یابد. البته در اغلب گزارشات ارایه شده هم سانسورهایی وجود دارد که اصل وقایع را سرپوشیده نگه می‌دارد.
دانشمند روسی مدعی کشف راز مثلث برمودا شد

دانشمند ژیوفیزیک و نظراتش
یک دانشمند ژیوفیزیک ساکن شهر وارونژ روسیه مدعی کشف یک علت طبیعی برای حوادث ناگوار مثلث برمودا شد.
به گزارش ایسنا، ولادیسلاو بوکریف، در این زمینه گفت: ویژگی عجیب مثلث برمودا توسط طبیعت برنامه ریزی شده است. یکی از شعبات جریانات گرم گلف استریم، با گردش در جهت عقربه‌های ‌ساعت در منطقه دریای سارگاسوف، روی می‏دهد. این حرکت به یادآورنده پرتاب کننده دیسک است که در آغاز خود می‏چرخد و تنها در لحظه ای که بالاترین سرعت زاویه ای را به دست آورد، دیسک را به جلو پرتاب می‏کند.
به نظر وی وجود میکرو و ماکرو گودال‌هایی ‌در این منطقه، مولد آشفتگی‌های ‌جاذبه ای و مغناطیسی می‏باشد که در نتیجه آن دستگاه‌ها ‌از کار افتاده و ارگانیزم انسان سنگینی ای را تحمل می‏کند که گاهی مرگبار است.
وی می‏گوید: چون در این منطقه، گردش آب در جهت عقربه‌های ‌ساعت است، برمودا همانند گرداب، اشیا را به سمت خود می‏کشد، یعنی بردار جاذبه به سمت عمق دریا و مرکز زمین است. برمودا برای وسایط نقلیه هوایی و دریایی تنها در زمان وقوع جزر در دریا خطرناک است. در این فاز، ابتدا گودال‌های ‌آبی و پس از آن گودال‌های ‌هوایی پدیدار می‏شوند. این وضعیت همانند فنجانی است که به طور ناگهانی انتهای آن را باز کنند. آب به سمت شکاف حرکت می‏کند و حرکتی گردشی به خود می‏گیرد و در امتداد خود، جریان هوا را می‏راند. این دانشمند ژیوفیزیک روسیه می‏افزاید: با دانستن فاز جریان مد و ویژگی تشکیل جریانات، می‏توان روشی را ایجاد کرد که وقوع حادثه را در این مثلث ناآرام، همچنین در سایر نقاط خطرناک جهان هشدار دهد.

ميلاد با سعادت ذخيره الهي و منجي نهايي ، سر عظيم و اسم اعظم

ديده بان خدا و مظهر هدي ، مهدي موعود (عج) برهمه مسلمانان مبارك

سلام بر تو هنگامي كه قيام نمايي                      سلام بر تو هنگامي كه بنشيني

سلام بر تو هنگامي كه بخواني و بيان كني

سلام بر تو هنگامي كه نماز گذاري و عبادت كني

سلام بر تو هنگامي كه .....

اسماء و القاب امام زمان (عج) در قرآن کریم

حسن

« و من یطع الله و الرسول فاولئک مع الذین انعم الله علیهم من النبیئن و الصدیقین و الشهداء الصلحین و حسن اولئک رفیقا»(نساء آیه۶۹) و آن کس که اطاعت کند خدا و پیامبر را پس آنان با کسانی همراه اند که خدا نعمت به ایشان داده است از پیامبران و راستگویان و کشتگان راه خدا و شایستگان و چه نیکو ایشان رفیقان اند  «امام صادق در ذیل آیه می‌فرماید: «نبیین» رسول خدا (ص) است.» و «الصدیقین» علی(ع) است.» و «الشهداء» حسن و حسین(ع)است. » «صالحین» ائمه می باشند.» و«حسن اولئک رفیقا» قائم آل محمد(ص) می باشد.

برهان الله

«یایها الناس قد جاء کم برهن من ربکم و انزلنا الیکم نورا مبینا » (نساء آیه۱۷۴) «ای مردم همانا بیامد شما را برهانی از جانب پروردگار شما و فرستادیم به سوی شما پرتوی آشکار » مراد از نور چیزی به ‌جز قرآن نمی تواند باشد. زیرا فرمود: « انزلنا الیکم نورا » مراد از برهان رسول اکرم و ائمه هدات است و رسالت. شاهد دیگر کلمه «واعتصموا» در آیه بعد است چون در تفسیر آیه ی ۳۰ آل عمران که فرموده : «واعتصموا بحبل الله جمیعا» که مراد ولایت ، ائمه هدات ، معصومین از امیرالمومنین تا وجود ولی عصر است.

العزیز

«یایها الذین امنوا من یرتد منکم عن دینه فسوف یاتی الله بقوم ... من یشاء و الله واسع علیم » (مائده آیه ۵۴) « ای آنان که ایمان آوردید هر کس باز گردد از شما از دین خود به زودی بیاورد خدا قومی را که دوستشان دارد و آنها هم او را دوست دارند فروتن اند در برابر مومنان گردن فرازان اند بر کافران جهاد می کنند در راه خدا و نمی ترسند از سرزنش سرزنشگر این است فضل خدا که می دهد آن را به هر که بخواهد و خداست گشایش دهنده دانا » ، تاویل « عزیز» در این آیه امام زمان (عج) می باشد.

حزب الله

« و من یتول الله و رسوله و الذین امنوا فان حزب الله هم الغلبون » ( مائده آیه۵۶ ) و آن کس که دوستی کند با خدا و پیامبرش و با آنان که ایمان آوردند پس به درستی که حزب خدا پیروزند «شرط حزب الله بودن در این آیه ۳ چیز می‌باشد: 1 ـ اطاعت خداوند متعال ، 2 ـ اطاعت از رسول خدا ، 3 ـ اطاعت از مومنین) منظور از مومنین در قرآن ائمه معصومین و در عصر ما وجود ولی عصر می باشد.

نور

« و لکل درجت مما عملوا وما ربک بغافل عما یعملون » (انعام آیه۱۳۲) «و هر کدام را مراتبی است در ازای آنچه انجام دادند و نیست پروردگار تو غافل از آنچه می کنند » امام صادق : منظور از مرده ،نادانی است که هیچ نفهمد.

 
آیت الله

« هل ینظرون الا ان تانیهم الملئکه او یاتی ربک ... او کسبت فی ایمنها خیرا قل انتظروا انا منتظرون» (انعام آیه۱۵۸) «آیا انتظار دارند جز اینکه بیایند به سویشان فرشتگان یا بیاید پروردگا تو یا بیاید پاره ای از آیات پروردگار تو روزی که می آید پاره‌ای از آیات پروردگار تو سود نمی دهد کسی را ایمان آوردنش اگر ایمان نیاورده باشد از پیش یا نیندوخته باشد در ایمان خود خیری را بگو پس منتظر باشید که ماییم منتظران» امام صادق در ذیل آیه می فرماید : آیات همان امامانند و آیه ای که مورد انتظار است قائم است . در آن روز کسانی را که اوست خدایی مه شما پیش از قیام او با شمشیر ایمان نداشته اند ایمان سودی نبخشد هر چند به امامان دیگر از پدران او ایمان داشته باشند.

اعراف

« و بینهما حجاب و علی الاعراف رجال یعرفون کلا بسیمهم و نادوا اصحاب الجنه ان سلم علیکم لم یدخلوها و هم یطمعون » (اعراف آیه۴۶) «و میان ایشان حجابی است و بر اعراف مردانی هستند که بشناسند هر کدام را به سیمایشان و ندا می‌کنند به یاران بهشت که سلام بر شما داخل نشوند در آن در حالی که طمع دارند» امام علی (ع) در ذیل آیه می فرماید: »ما هسنیم اعراف. روز قیامت بر صراط خداوند عزوجل به بهشت نرود مگر کسی که ما را بشناسد و ما او را بشناسیم و به جهنم نرود مگر کسی که ما او را نشناسیم و او ما را نشناسد.

اسم الله

« و لله الاسماء الحسنی فادعوه بها و ذروا الذین یلحدون فی اسمائه سیجزون ما کانوا یعملون » (اعراف آیه۱۸۰) « و برای خداست تامهای نیکو پس بخوانیدش با آنها و واگذارید آنان را که کجروی می کنند در نامهای او بزودی پاداش داده شوتد به آنچه می کردند » امام صادق (ع) می فرماید: آنان ائمه هستند.

ساعه

« یسئلونک عن الساعه ایان مرسها قل انما علمها عند ربی … عند الله و لکن اکثر الناس لا یعلمون» (اعراف آیه۱۸۷) « می‌پرسند از تو درباره ساعت چه وقت است لنگرگاه آن بگو که علم آن نزد پروردگار من است پدیدارش نسازد به هنگامش جز او سنگین است در آسمانها و زمین نیایدتان مگر ناگهان می پرسند از تو چنانکه گویی تو آگاهی از آن بگو که علمش نزد خداست لیکن بیشتر مردم نمی دانند ».

المص

«المص» (اعراف آیه ۱) ، امام باقر(ع) فرمودند: « هرگاه حروف مقطعه را بدون تکرار برشماری هیچ یک از حروف مقطعه نیست مگر اینکه چون مدتش بگذرد یکی از فرزندان ‌هاشم پس ازگذشت آن به پا خیزد سپس فرمودند: الف یکی ، لام سی ، میم چهل ، صاد نود و آن صد و شصت و یک می‌شود. آن گاه آغاز خروج حسین بن علی الم ، الله بود چون مدتش بگذرد ، قائم(عج) از فرزندان عباس هنگام(المص) قیام می‌کند وقائم ما هنگام منقضی شدن آن در «الر» به پا خواهد خواست پس این را بفهم وخوب تدبر کن وحفظ کن وآن را از نااهل مخفی بدار.

درياى جمال

ســــــر زلفت به كنارى زن و رخسـارگشــا

                                         تا جهــان محــو شود، خرقـه كشـد سوى فنا

به سـر كــوى تـو اى قبلــه دل، راهـى نيست

                                ورنه هــــرگز نشـــــوم راهــى وادىّ "مِنا"

از صفـــاى گـل روى تو هر آن كس برخـورد

                                بَـــــــركَند دل  ز حريم و نكُند رو به "صفا"

طاق ابـروى تو محـراب دل و جـان من است

                                 مــــــن كجا و تو كجا؟ زاهد و محراب كجا؟

ملحد و عــارف و درويش و خراباتى و مست

                                 همـــه در امــــرِ تو هستند و تو فرمانفرما

خرقــه صوفى و جــام مى و شمشيـر جهـاد

                                          قبلـه‏گاهى تو و اين جملـه، همـه قبلـه نمـا

رَسَـــم آيا به وصـــــال تو كه در جان منى؟

                                         هجــر روى تو كه در جــان منى، نيسـت روا

ما همـه مـوج و تو درياى جمالى اى دوسـت

                                 مــــــوج درياست، عجب آنكه نباشد دريا

مقاله علمی ـ تحلیلی

روابط عمومی و چالش ها

« فَإِنَّ فِی النّاس عُیُوباً اَلوالی اَحَقُّ مَن سَتَرَها ـ فَلا تَکشِفَنَّ عَمّا غابَ عَنکَ مِنها ـ فَإِنَّما عَلَیکَ تَطهِیرُ ما ظَهَر لَک ـ و اللهُ یَحکم عَلی ما غابَ عَنکَ ـ فاستُرِ العَورَه مَااستَطَعتَ ـ یَستُرِ اللهُ مِنکَ ما تُحِبُّ سَترَهُ مِن رَعیَتِکَ » (نهج البلاغه ـ نامه 53)

الف) رویکرد جهانی ـ اسلامی :

ا ـ الگوی عملی مدیریتی در اسلام امام علی (ع) در نامه معروف خود به فرمانروای حکومت مصر مالک اشتر می فرماید: زیرا مردم عیوبی دارند که مدیران در پنهان داشتن آنها از همه سزاوارتر است ـ پس مبادا آنچه بر شما کارگزاران پنهان است آشکار گردانید و آنچه هویداست بپوشانید ـ که داوری در آنچه از تو پنهان است با خدای جهان می باشد ـ پس چندان که می توانی زشتی ها را بپوشان ـ تا آن را که دوست داری بر رعیت پوشیده ماند خدا بر تو بپوشاند.

روز جهانی ارتباطات که بیشتر با واژه مخابرات امروزی تسخیر یافته و در جوار آن تصویب روز ملی روابط عمومی (27 اردیبهشت ماه) در جمهوری اسلامی ایران نشانه عمق درایت و توجه به روابط انسانی و سازمانی می باشد.

جهانیان بعد از پایان جنگ جهانی دوم به دنبال عرضه کالا و خدمات متنوع رفتند. اما مواجهه با مشکل اولیه انباشته شدن محصولات تولیدی و کالاهای بی مشتری و از طرفی رشد و توسعه و عدم آشنایی به روش های کنترل کیفیت و بهینه سازی فرآیند تولید نیز از جمله سایر موانع توسعه یافتگی بودند. استفاده از اصول و روشهای علمی ، بازده بسیار خوبی در ارزیابی و بهبود تولید و ارائه خدمات داشت و مشتریان یا مخاطبان کالا و خدمات مختلف توانستند قدرت انتخاب بین کیفیت های متفاوت را داشته باشند. در واقع در این مرحله مهم ترین پارامتر تعیین کننده برای موفقیت یک کالا یا محصول ، همانا نزدیک بودن آن کالا و تولیدات با خواسته ها ، نیازها و انتظارات متقاضی که همان مشتری مصرف کننده آن خدمات می باشند مدنظر قرار گرفت.

2 ـ با تکیه بر خطاب امام علی (ع) دین مترقی اسلام در قرآن و نهج البلاغه تحت عناوین مختلف ، وظایف روابط عمومی امروزی را بسط و توسعه داده است.

اصول اساسی روابط عمومی در اسلام عبارتند از :

1 ـ 2) تبادل و تواصل = امام علی (ع): «علیکم بالتواصل والتبادل و ایاکم و التدابر و التقاطع» بر شما لازم است که پیوندهای دوستی و محبت را محکم کنید و بذل و بخشش را فراموش نکنید و از پشت کردن به هم و قطع رابطه بر حذر باشید.

2 ـ 2) طبقه بندی مخاطبان = امام علی (ع) : « اعلَم اِنَّ الرَّعیه طَبقات » بدان که مردم به گروه ها تقسیم شده اند.

نظریه ممیزی روابط عمومی که سالهای اخیر توسط «جیمز گرونیک» مطرح شد. بر طبقه بندی مردم و گروه های اجتماعی به طبقات و گروه های فرعی ، مطالعه روی ویژگی های آنها ، تعیین مخاطبان کلیدی و بررسی و ارزیابی هر یک از آنها نسبت به سازمان تاکید شده است.

3 ـ 2) توسعه ارتباطات مردمی = امام علی (ع): « و اجعل لذوی الحاجات منک قسماً تفرغ لهم فیه شخصک و تجلس لهم مجلساً عاماً فتتواضع فیه الله الذی خلقک ـ و تقعد عنهم جندک و اعوانک من احراسک و شرطک حتی یکلّمک متکلّمهم غیر متتعتع » بخشی از برنامه های روزانه ات را به نیازمندان اختصاص بده شخصاً آنان را ملاقات و در مجلس عمومی با آنان شرکت کن و برای خشنودی خداوندی که تو را آفریده است با آنان فروتن باش ـ در این مجلس به لشکریان و یارانت بگو کنار بروند و مزاحم نشوند تا کسی که می خواهد با تو حرف بزند ، بدون لکنت با تو گفتگو کند ... سعی کن با آگاهی ، برخوردهای تندشان را تحمل کنی و تنگ حوصلگی و خودخواهی را از خود دورکن تا خدا درهای رحمتش را به رویت بگشاید و صواب طاعتش را به تو ارزانی دارد ـ آنچه می بخشی با گشاده رویی ببخش و اگر به علتی نمی توانی ، با مهربانی عذرخواهی کن.

4 ـ 2) توجه به افکار عمومی = امام علی (ع) : «از آنچه خداوند در بدی و خوبی اشخاص به دهان مردم می اندازد ، می توان صالحان را از بزهکاران شناخت ـ استبداد رأی و تحمیل عقیده ، انسان را به هلاکت می رساند ، ولی مشورت با مردم ، شرکت داشتن در اندیشه ها و بهره گیری از افکار عمومی است.»

5 ـ 2) نقد عملکرد = امام علی (ع): «ای مالک تا دیروز تو و امثال تو ، اعمال و رفتار مسئولان را زیر نظر داشتید و از آنان انتقاد می کردید ـ امروز آنان اعمال تو را زیر سؤال قرار خواهند داد.»

6 ـ 2) توسعه نمای مثبت سازمانی = امام علی (ع): «حسن ظن مردم ، زحمت مدیریت تو را آسان می کند.» ـ «محبوب ترین چیزها نزد تو باید کارهایی باشد که رضایت و پسند مردم در آن بیشتر است.»

7 ـ 2) اخلاق = امام علی (ع): «بزرگ کردن بیش از آنچه وجود و اهمیت دارد ، نور حق را می زداید.» ـ «اگر انجام کار ممکن شد ، آن را کوچک نشمار.» ـ «مبادا کاری را که برای مردم انجام می دهی زیادتر از اندازه به رخ شان بکشی و بزرگ جلوه کنی و یا اگر وعده ای به آنان می دهی ، از آن تخلف کنی.»

سه اصل الف) پرهیز از بزرگ نمایی ب) خود داری از کوچک نمایی واقعیتها ج) کوتاهی نکردن در عمل به وعده ها و عدم اجرای برنامه ها

ما جام می ز مملکت جم نمی دهیم          گنج عیان به نعمت مبهم نمی دهیم

سـودا نمی کنیـم کنـار تو با گهـر           دریـای در نثار به درهم نمی دهیم

علیرضا یزاف

کارشناس ارشد مدیریت و مدیر روابط عمومی

Weblog: yazzaf.blogfa.com

خلیج فارس و بوشهر

دهم اردیبهشت ماه بهانه ای است در تقویم رسمی کشور که سری به خلیج فارس زده و یادآور خروج غاصب های پرتقالی را از این آب راه حیاتی خاورمیانه جشن بگیریم. در این مجال اندک جایگاه خلیج فارس و بوشهر را از دو منظور جهانی و منطقه ای بررسی می کنیم.

الف) رویکرد جهانی:

1 ـ پیشینه تاریخی:

عمر زمین شناسی آن بیش از 55 میلیون سال قبل و تاریخچه دریانوردی به قرن چهارم قبل از میلاد بر می گردد. خلیج فارس در واقع نام پیشرفتگی دریایی بین ایران و شبه جزیره عربستان است. بنابر اسناد محکم یونانی لااقل از قرن اول قبل از میلاد مسیح استیلای حکومت ایران بر خلیج فارس و حتی حاشیه جنوبی این دریا شامل کشورهای امروزی کویت ، قطر ، امارات متحده ، بحرین و عمان بوه و در واقع خلیج فارس بطور کامل داخل ایران قرار داشته است. از زمانهای قدیم عربها به این دریا بحرالفارس می گفتند که در مأخذ اسلامی و تفاسیر قرآن کریم نیز بدین نام آمده است ودر نوشته های غربی آن را «پرسیکوس سینوس» (Persicussinus) و امروزه «پرشن گلف» (Persian gulf) می گویند. از قرن های قبل بهانه های تجارت و دریانوردی کشورهایی نظیر پرتقال ، هلند ، انگلستان ، فرانسه ، آلمان و ... ابزاری برای چپاول و استیلاء بر خلیج فارس بوده است.

2 ـ جغرافیا:

مساحت خلیج فارس بیش از 251226 کیلومتر مربع است. تنها ورودی این آب راه بین المللی از شرق تنگه هرمز بوده که به دریای عمان و اقیانوس هند مرتبط است و طبق قانون مصوب تیر 1313 هـ..ش و اصلاحی 1338 هـ.ش عرض آبهای ساحلی ایران از خط مبدأ آبهای دریای عمان 13 مایل دریایی است. طول سواحل شمال خلیج فارس که مرز آبی کشور پهناور ایران است به مقدار 1259 کیلومتر بوده که بيش از نیمی از این مرز (۷۰۷کیلومتر) به استان بوشهر اختصاص داشته و نصف دیگر آن متعلق به استانهای خوزستان و هرمزگان است. حداکثر عرض آن 250 کیلومتر و عرض تنگه هرمز 85 کیلومتر و عمق حداکثری 100 متر را دارد.

سپاس خداوند یکتا را که دوستدار محبت است

سپاس دوستان بـی ادعـا کـه دوستـدار صداقتنـد

سپاس به شما مردم دوست داشتنی که به پیام رهبر عظیم الشانمان

لبیک گفتید و بر این بنده حقیر  منت گذاشته و با حضور پرشور خود به

پای صندوقهای رای حق انتخاب خود را به صندوق صداقت انداخته اید. فراموش نمی کنم مهربانی هایتان را ، و به امید آن روزی که این

قطره های رای دریای جوشان اراده ای مالامال از صداقت

را به ساحل نجات رساند.

علیـرضا یـزاف

انتخابات در جمهوري اسلامي به عنوان يكي از جلوه هاي مشاركت سياسي، كاملا امري پذيرفتني است و مردم با انتخاب بيش از دويست هزار نفر در شكل هاي مختلف تصميم گيري نظير رياست جمهوري، مجلس شوراي اسلامي، خبرگان رهبري و شوراهاي شهر و روستا حضور به هم مي رسانند. برگزاري انتخابات متعدد بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، گواه روشني از اين واقعيت است كه فعاليتهاي انتخاباتي، بخش قابل توجهي از زندگي سياسي مردم، فعالان، احزاب و گروههاي سياسي را به خود اختصاص داده است.

شايد به گزاف نباشد اگر مهمترين انتخابات در صحنه سياسي ايران را انتخابات مجلس شوراي اسلامي فرض كنيم. هر چند بسياري، انتخابات رياست جمهوري را از آن حيث كه سرنوشت يك كشور بدست يك نفر سپرده مي شود، مهمتر و حساستر از ديگر عرصه هاي انتخاباتي مي دانند ولي بسياري از آگاهان سياسي از آن منظر كه مجلس بازوي توانمند دستگاههاي اجرايي كشور به حساب مي آيد و دولت تنها مجري قوانيني است كه توسط پارلمان به تصويب مي رسد، انتخابات مجلس را مهمترين عرصه سياسي كشور مي پندارند.

ما نيز از اين منظر كه تبلور انديشه مجلس، توسط دستگاههاي اجرايي به منصه ظهور مي رسد، چنين برداشتي را چندان ناصواب نمي دانيم. اما در كنار اين حساسيت و اهميت كه انتخابات مجلس شوراي اسلامي دارد اگر شرايط و تحولات برهه حاضر را بدان بيفزاييم، پي خواهيم برد كه چرا بسياري از بزرگان سياسي و تصميم گيرندگان نظام، از حدود تقريبا يكسال مانده به برگزاري انتخابات مجلس هفتم، تلاش داشته و دارند كه افكار عمومي را نسبت به اين مقوله اساسي نظام، جلب كنند. به نظر مي رسد تاريخ انقلاب اسلامي وارد مرحله سرنوشت سازي شده است و گروههاي سياسي و ملت ايران امتحان بزرگي را پيش رو دارند.

اگر تا ديروز دستگاههاي اجرايي و نظارتي در مسير حركت خود احيانا دچار ترديد شده بودند، امروز با توجه به اينكه رهبري، شرايط يك نماينده خوب و كارآمد را بدرستي ترسيم نموده و وظيفه آنها را گوشزد كرده اند، هيچگونه شبهه و ترديدي به صواب نخواهد بود.

رهبر معظم انقلاب بدرستي وظايف هيات هاي اجرايي و نظارتي و ويژگيهاي يك نماينده خوب را ترسيم كردند. به تعبير ديگر با اين سخنان حجت بر همگان تمام شد و ديگر جاي هيچ اما و اگري باقي نماند. معظم له در اين سخنان به موارد زير اشاره داشتند كه كنكاش در آن مي تواند افق جديدي را در ذهن باز كند:

الف) مشروعيت و مقبوليت نظام

مبحث مشروعيت و مقبوليت نظام، شايد از پرچالش ترين زمينه ها در طول ساليان اخير بين گروههاي سياسي بوده است. رهبر فرزانه انقلاب با تبيين و تشريح پايه هاي مشروعيت در اسلام، به آيات قرآني و احاديث معصومين(ع)، استناد كرده و فرمودند: در اسلام تقوا و عدالت پايه اصلي مشروعيت است اما اين مشروعيت بدون راي مردم، مقبوليت و كارايي ندارد. لذا در اسلام راي مردم اهميت ويژه اي را داراست. ايشان در واقع مشروعيت نظام را اصل و مقبوليت مردمي و راي آنها را قوام بخش نظام معرفي كردند.

ب) اهميت و جايگاه مجلس شوراي اسلامي

مجلس به عنوان عصاره فضايل يك ملت – به تعبير حضرت امام (ره) – از جايگاهي ويژه برخوردار است؛ لكن برخي رفتارهاي افراطي كه كم و بيش همواره شاهد آن بوده ايم، نمي تواند هيچگاه از ارزش و جايگاه آن بكاهد. رهبر معظم انقلاب در تبيين اين جايگاه مي فرمايند: قانون يعني سرنوشت يك كشور. بنابراين نمايندگان مجلس با تصويب قوانين، چهار سال سرنوشت كشور و مردم را تعيين مي كنند و اهميت فراوان مجلس شوراي اسلامي از همين نكته قابل درك است.

اگر نگاهي هر چند گذرا بر مصوبات مجلس شوراي اسلامي در طول ادوار گذشته بيندازيم پي خواهيم برد كه در برخي مقاطع مصوباتي باعث شده كه كشور از يك چالش و بحران فراگير نجات پيدا كندو يا بر عكس، جامعه آنچنان دچار مخمصه و بحران شده كه راه گريزي از آن نبوده است و تمام اين عملكردهاي مثبت يا منفي، نشات گرفته و برآيند تصميماتي بوده كه توسط نمايندگان ملت اتخاذ مي شده است.

ج) وظيفه مسئولان اجرايي و نظارتي در انتخابات

شايد مهمترين و حساسترين تكليف در انتخابات بويژه انتخابات مجلس شوراي اسلامي، بر دوش هياتهاي اجرايي و نظارتي كشورباشد.هياتهاي اجرايي و نظارت، چشمان اميد ملتند و در واقع يك ملت با اميد اينكه فيلترهاي اجرايي و نظارتي از ورود افراد مغرض و نالايق به درون خانه ملت ممانعت به عمل مي آورند،كمتر خويش را درگير روند شناسايي نمايندگان كارآمد و كاردان كرده اند، هر چند كه قصور در اين زمينه پذيرفتني نيست. اهميت دستگاههاي اجرايي و نظارتي مجلس آنچنان زياد است كه رهبر معظم انقلاب مي فرمايند: صلاحيت هاي نامزدهاي ورود به مجلس، بايد احراز شود و در اين زمينه هم وزارت كشور و هم شوراي نگهبان مسئولند. اين سخن حكايت از آن دارد كه بر خلاف ديدگاه برخي مجريان انتخابات كه وظيفه دستگاههاي نظارتي را، بررسي عدم صلاحيت ها مي دانند نه احراز صلاحيت،اينبار رهبري به صراحت بيان فرمودند نمايندگان بايد احراز صلاحيت شوند و اين مفهومي بسيار وسيع دارد.

د) ويژگيهاي يك نماينده خوب

اگر به شرايط گزينش يا معرفي كانديداها درنظامهاي دمكراسي غربي توجه كنيم، در خواهيم يافت كه در اين كشورها، نوع گزينش و معرفي بر اساس قوانين خاص صورت مي پذيرد. ممكن است در كشوري تنها معرفي از كانال يك حزب سياسي معيار گزينش باشد و يا تعداي از شهروندان با امضا و تاييد فردي. او را مناسب براي اين تصدي مي پندارند و دستگاههاي اجرايي هم موظفند بر همان اساسا گزينش كنند. ولي در نظام جمهوري اسلامي ويژگيهاي يك نماينده ، بسيار متفاوت از نظامهاي سياسي در غرب، نعريف شده است.

در نظام جمهوري اسلامي، علاوه بر دانايي و كفايت سياسي، كفايت اخلاقي و اعتقادي هم لازم است و بايد همه به اين مقوله مهم توجه كنند. رهبر معظم انقلاب در تبيين اين ويژگي مي فرمايند: اخلاق و عقايد و مسئولان برخلاف اخلاق و عقايد مردم، مساله فردي و شخصي نيست بلكه مساله اي عمومي است؛ چرا كه اگر فردي معامله گر، باشد، دنبال پركردن جيب خود و اطرافيانش باشد و يا بيگانه پرست و ترسو و فاسد باشد و به مجلس برود، همين اخلاق و عقايد او منشاء مشكلات فراواني براي كشور و مردم خواهد شد.

بارها در طول ساليان اخير شاهد بوده ايم كساني در كسوت نمايندگي ملت از تريبون مقدس مجلس بدترين اتهامات را به جمهوري اسلامي نسبت مي دادند و مباني ارزش نظام را زير سوال مي بردند. قطعا نماينده اي كه مجلس را كانون مخالفت با نظام فرض مي كند و در اين مسير گام بر مي دارد، شايستگي تكيه زدن بر اين جايگاه را نخواهد داشت و لذا رهبري تكليف اين دسته را براي انتخابات مجلس هفتم روشن فرمودند و مي طلبد دستگاههاي اجرايي و نظارتي نيز كمال دقت را به عمل آورند.

ه) تكليف مردم در انتخابات مجلس

مهمترين وظيفه مردم در انتخابات اين دوره از مجلس همانند دوره هاي پيشين، حضور گسترده آنان مي باشد. در اين صورت است كه مي توان اميد داشت نظام سياسي ايران از همه گزندها مصون خواهد بود. اما در كنار اين حضور پرشور، نبايد از حضور آگاهانه غفلت كرد. از آنجا كه تصميمات و مصوبات مجلس، كاملا با سرنوشت مردم سروكار دارد، لازم است افرادي به مجلس راه يابند كه بتوانند حافظ حقوق آنها باشند. نمي توان بدون در نظر گرفتن ويژگيهاي يك نماينده شايسته، توانمند و خداترس، تعدادي را چشم بسته به مجلس فرستاد و در انتظار معجزه بود. چرا كه از كوزه همان برون تراود كه در اوست.

قطعا نماينده اي كه مصالح كشور را مبناي عمل خويش قرار نمي دهد، نمي تواند مطالبات و انتظارات يك ملت را برآورده نمايد.

اميد آنكه رهنمودهاي رهبري، راهنماي راهمان گردد و ضمن برخورداري از انتخاباتي پر شكوه و خنثي كردن توطئه هاي دشمن، مجلسي انقلابي را رقم زنيم كه خادم ملت و رهگشاي مشكلات آنان باشد.

هنگامی که حضرت موسی برای هدایت انسانها مبعوث شد اولین درخواست او از خداوند این است که : «رَبِّ اشرَح لی صَدری»(طه ، 25)

پروردگارا سینه مرا گشاده دار

علی (ع) می فرماید: «آلهُ الرِیاسَهِ سِعَه الصَّدرِ» (نهج البلاغه حکمت 167)

(ابزار ریاست شکیبایی در عمل نامرادیهاست)

بعضی بر این باورند کلمه صدر (سینه) که در آیات و روایت مطرح گردیده کنایه از مرکز ادراکات انسان می باشد و اگر در مدیریت ، بحث از «سعه صدر» یا «شرح صدر» می شود مقصود توان بیشتر در درک مطالب و تحمل سختیها و مشکلات می باشد.

2 ـ هوش

هوشیاری در رهبری دارای تاثیر بسیار زیادی است. کسی که از نیروی ارزشمند هوش بهره بیشتری داشته باشد در شناخت نیروها ، آگاهی به امور ، فهم مشکلات ، یافتن راه حلها ، شناخت نقاط ضعف برنامه ها ، پیش بینی دشواریهای آینده ، ایجاد انگیزش در نیروها و بکارگیری فنون مدیریت موفقتر خواهد بود.

علی (ع) می فرماید: «مِن أماراتِ الدَّولَهَ الیَقَظَهُ لِحَراسَهِ الاُمُور» (غررالحکم ج 2 ص 245)

(از دلایل بقای دولت ، بیداری و هوشیاری در حفظ و حراست امور می باشد.)

3 ـ شجاعت

افرادی می توانند مدیریت و رهبری انسانها را بعهده گیرند که تا حدودی از نظر توانایی و دانش بر زیردستان برتر باشند ـ در زمانهای قدیم توانایی های رهبران معمولاً بر دور محور دانش و قدرت جسمی مطرح می گردید زیرا غیر از آگاهی و علم ، توان جسمی مهمترین ملاک بحساب می آمد بویژه در اداره جامعه ، اقامه عدل ، رویارویی با دشمنان و ...

خداوند در قرآن کریم می فرماید: «إِنَّ اللهَ اصطفیه علیکم و زاده بَسطهَ فِی العِلم و الجِسم والله یؤتی مُلکِهِ مَن یشاء و الله واسع علیم» (بقره 247)

(خداوند طالوت را بر شما برگزیده و علم و جسم (قدرت) او را وسعت بخشید ـ خداوند ملکش را به هر کس می بخشد و احسان خداوند وسیع و آگاهی (از لیاقت افراد برای منصبها) است)

امروز هم باید مدیران به تناسب مسئولیتی که بعهده می گیرند از دانشهای زمان و اطلاعات زمان بهره مند باشند تا بتوانند با کفایت انسانها را رهبری کنند.

4 ـ شهرت

نوآوری و ابتکار ممکن است بصورت اختراع یک وسیله جدید باشد یا به معنای نوآوری در طرحها و برنامه های عملیاتی باشد ، یا اینکه در قالب حرکتها و ایجاد تغییرات مطلوب در روند مجموعه نمود پیدا کند.

خداوند میفرماید: «بدیع السموات و الارض و اذا قضی اَمراً فاِنَّما یقُولُ له کُن فَیکُون» (بقره 117)

(او پدید آورنده آسمانها و زمین است و چون اراده آفریدن چیزی کند به محض آنکه بگوید باش موجود خواهد شد)

از مضمون آیه فوق دو موضوع مهم یافت می شود : 1. خلقت جدید به معنای ابتکار ، 2. نوآوری کننده چیزهای جدید در هر زمان.

5 ـ توانمندیهای علمی و فنی

کسانی که در کارها جدی و پرتلاش و فعال باشند ، اعتماد و علاقه نیروها را به خود جذب می کنند و همگان با دیده احترام به او می نگرند.

علی (ع) می فرماید : «ما اَدرَکَ المَجدَ مَن فاتَهُ الجِدُّ» (غررالحکم ج 2 ص 263)

(کسی که کوشش نکرد به مجد و عظمت نرسید)

6 ـ ابتکار و نوآوری

ویژگی و صفت ارزشمندی که موجب نفوذ رهبران در پیروانشان میشود پشتکار است.

پیامبر اکرم (ص) میفرماید: «الاُموُرُ بِتَمامِها وَ الاَعمالُ بِخَواتیِمهِا»

(ارزش و اهمیت کارها به تمام کردن آن و اعمال به خاتمه آن است)

7 ـ سعی و کوشش

کسانی که دارای صفت ارزشمند شجاعت باشند و ترس و اضطراب به خود راه ندهند تحسین انسانها را برمی انگیزند و همه را به بزرگواری خود معترف خواهند کرد.

امیرالمومنین در توصیف ارزشهای اخلاقی «مالک اشتر» با توجه به انتصاب او بعنوان فرماندار مصر چنین می فرماید: «اما بعد . فَقد بَعَثتُ اِلیکُم عَبداً مِن عِبادِالله لایَنامُ ایّامَ الخَوفِ وَلایَنکُلُ عَنِ الاَعدا ساعاتِ الرَّوعِ اَشدُّ علَی الفُجّارِ مِن حَریق النارِ» (نهج البلاغه نامه 38)

(اما بعد بنده ای از بندگان خدا را به سوی شما فرستاده مردی که در روزگار وحشت به خواب نرود ، و در ساعات خوف از دشمن رخ برنتابد ، بر دشمنان از لهیب آتش سوزنده تر است.)

8 ـ پشتکار

کسانی که از سوابق روشن و افتخارآمیزی برخوردارند ، تمایل افراد به همکاری با آنان بسیار بوده و اطاعت از دستورها و اوامرشان را برای خود موجب سرشکستگی نمی دانند.

علی (ع) میفرماید: «حُسنُ الشُهرَهِ حِصنُ القُدرَهِ» (غررالحکم ج 1 ص 337)

(خوبی شهرت نگهدارنده قدرت است)

این صفت برخلاف همه صفات مدیریتی که در بالا شمرده شد افراد مسلمان نباید بدنبال تحصیل آن باشند و از نظر اسلام دچار شهرت طلبی و عمل ناپسندی مرتکب شده است. اگر کسی در بین مردم معروف شد و افراد با دیده احترام به او نگریستند باید مواظب نفس سرکش و وسوسه های آن باشد که به سوی خود بزرگ بینی و تکبر و مسائلی از این قبیل سوق پیدا نکند.

9 ـ سخنرانی

توان سخن گفتن و تبیین مسائل یکی از امور مهم در رهبری می باشد. کسانی که بتوانند به خوبی سخن بگویند قادرند به راحتی در تبیین برنامه ها و مشکلات راه حلها موفق گردند « نیروها را به کار دلگرم کنند و کدورتها را مرتفع گردانند وجود دوستی و محبت را بین نیروها بوجود آورند و انگیزه لازم را جهت تحرک در افراد ایجاد نمایند.

علی (ع) میفرماید: «رُبَّ کَلامٍ اَنفَذُ مِن سِهامٍ» (غررالحکم ج 1 ص 376)

چه بسیارند سخنانی که از تیر موثرترند.

صداي موج آن شب دل نشين بود

 

سرودي گرم و سازي پرطنين بود

 

نگـه بـر مــوج بـي آرام افتــاد

 

بـه يـاد ايـن دل نـاکــام افتــاد

 

از اين عشقي که بر من سايه افکند

 

خـــدا را شکـر کردم من دمي چند

 

امام علی (ع) ، در فرمان خود به مالک اشتر ، به او سفارش نموده تا با نیکان رابطه برقرار سازد و آنها را بشناسد ، تا مدیران و کارگزاران نظام را از میان آنانی که از حسن سابقه برخوردارند و از خانواده های مذهبی و ریشه دار هستند ، انتخاب نماید:

«ثُمّ الصَق بِذَوِی المُرُوّاتِ وَ الأحسابِ وَ أهلِ البُیُوتات الصّالِحِهِ وَ السَّوابِقِ الحَسَنَهٍ ... ثُمَّ انظُر فی أمُورِ عُمالِکَ ... وَ تَوَخَّ مِن أهلِ البُیُوتاتِ الصالِحَهِ وَ القَدَمِ فِی الإسلامِ المُتَقَدِّمَهِ»

( با کسانی در پیوند تنگاتنگ باش که از خانواده های ریشه دار و شایسته و دارای پیشینه ای درخشان اند. سپس در امور کارگزارانت ، ژرف بنگر و برای کارهایت کسانی را برگزین که از تجربه و نجابت بهره مندند و از خانواده های ریشه دار و شایسته و پیشتاز پیش از پیروزی اسلام هستند. )

* امام علی (ع) در ادامه سخن ، علت این نوع انتخاب را چنین بیان می فرماید:

«فَإنَّهُم جِماعٌ مِنَ الکَرَمِ وَ شُعَبٌ مِنَ العُرفِ فَإِنّهُم أکرَمُ أخلاقاً وَ أصَحُّ أعراضَاً وَ أقَلُّ فِی المَطامِعِ إشرافاً وَ أبلَغُ فی عَواقِبِ الأمُورِ نَظَراً»

( اینان به مجموعه ای از بزرگواری ها آراسته اند و ریشه در ارزشها و نیکی ها دارند. چنین کسانی ، در اخلاق برترند و در آبرومندی ، سالم تر؛ به آزمندی مادی کمتر چشم دارند و به پایان کارها بیشتر می اندیشند. )

* اگر مسئولان نظام اسلامی در زندگی عملی خود ، ساده زیستی را به نمایش ننهند ، چگونه می توانند درد و رنج محرومان را درک کنند و به فکر رفع محرومیت های آنان باشند. از این رو ، امام علی (ع) کسانی که دندان طمع به دنیا را هنوز از وجود خود خارج نساخته اند ، شایسته رسیدن به مناصب مدیریت در جامعه نمی داند:

«إنّما یستَحِقُّ السِّیادَهَ مَن لا تَفِرُّهُ المَطامِعُ»

( همانا کسی مستحق سروری (اجتماع) است که چیزهای طمع انگیز ، او را فریب ندهد. )

* همان حضرت دوباره علت انتخاب کارگزاران اصلح ، خطاب به مالک اشتر می فرماید:

«فَإنَّهُم .... أقَلُّ فِی المَطامِعِ إشراقاً»

( آنها از نظر روش اجتماعی ، دارای کمترین طمع هستند. )

* امام علی (ع) در عهدنامه مالک اشتر ، به مالک سفارش می کند تا در انتخاب کارگزاران خود ، از متخصصین و افراد با تجربه استفاده کند:

«أنظُر فِی اُمُورِ عُمّالِکَ ... وَ تَوَخَّ مِنهُم أهلَ التَّجرِبَهِ وَ الحَیاءِ»

( در کارهای کارگزارانت اندیشه کن ... و افراد با تجربه و با حیاء را از میان آنان برگزین. )

* از دیدگاه علی بن ابی طالب (ع) ، ارزش هر کس به توانایی انجام اموری است که به او محول می شود:

«قیمَهُ کلِّ امرِیً ما یُحسِنُهُ»

( ارزش هر کس ، همسنگ کاری است که انجام آن را به نیکویی می تواند. )

آیات الهی و روایات نقل شده از ائمه اطهار (ع) نیز مؤید این نکته (همراهی تخصص و تعهد) است. قرآن کریم ، در آیات خود به ما می آموزد که باید کار را به دست کاردان بسپاریم، کسی که هم توانایی اجرایی انجام کار را از نظر مدیریتی داشته باشد و هم پاسدار حقوق مردم بوده ، نسبت به آن ، متعهد باشد. از این رو ، آنجا که لزوم تخصص را ذکر نموده ، آن را با قید «امانت» و «تعهد» قرین ساخته است.

در سوره نمل ، در آنجا که داستان حضرت سلیمان (ع) و زن فرمانروای یمنی بیان شده است ، آمده که حضرت سلیمان (ع) از اطرافیان خود پرسید:

«یا أیُّهَا المَلأُ أیُّکُم یأتینی بِعَرشِها قَبلَ أن یَأتُونی مُسلِمینَ»

( ای سران کشور ، کدامیک از شما تخت او را ـ قبل از آن که مطیعانه نزد من آید ـ برایم می آورد. )

یکی از حضار مجلس در پاسخ به حضرت سلیمان (ع) گفت:

«أَنَا آتیکَ بِهِ قَبلَ أن تَقُومَ مِن مَقامِکَ ، إنّی عَلَیهِ لَقَویٌ أمینٌ»

( من آن را قبل از آن که از مکانت به پاخیزی ، برایت مهیا می سازم. همانا من بر این کار ، توانا و امین هستم. )

همراهی دو واژه «قوی» و «امین» در این آیه و آیات دیگر که در ادامه خواهدآمد ، این نکته را می فهماند که تخصص به تنهایی کافی نیست؛ بلکه امانت و تعهد نیز از شروط کارگزار اصلح است.

داستان موسی و دختران حضرت شعیب (ع) نیز به ارزش تعهد و تخصص ، اشاره دارد. موسی (ع) پس از کمک به دختران حضرت شعیب (ع) ، مورد دعوت آن حضرت قرار می گیرد و طبق نقل قرآن کریم ، دختر شعیب (ع) به پدرش می گوید:

«یا أبَتِ استَأجِرهُ ، إنَّ خَیرَ مَنِ استَأجَرتَ القَوِیُّ الأمین»

( ای پدر ! او را برای خدمت اجیر کن که همانا بهترین کارگزار و خدمتگذار ؛ (انسان) توانمند و امین است. )

یوسف (ع) نیز آنگاه که به مقام وزارت اقتصاد مصر رسید ، در بیان اصلح بودن خود برای آن جایگاه فرمود:

«اجعِلنی عَلی خَزائِنِ الأرضِ إنّی حفیظٌ عَلیمٌ»

( مرا بر خزانه های این سرزمین بگمار که من نگهبانی امین و دانا هستم. )

بنابراین ، قرآن کریم ، همراهی تخصص و تعهد را در کوچکترین کارها تا حساسترین آنها لازم می داند؛ از شبانی گوسفندان گرفته تا سرپرستی وزارت خانه یا هر منصب دیگر.

* همچنین ، خداوند شجاعت را در دل مردان الهی که امتحان خود را پس داده اند ، قرار می دهد. امام علی (ع) در این زمینه می فرمود:

«السَّخاءُ وَ الشَّجاعَهٌ غزائِزُ شَریفَهٌ یَضَعُها اللهُ سُبحانَهُ ، فیمَن أحَبَّهُ وَ امتَحَنَهٌ»

بخشندگی و دلیری ، دو صفت بلند مرتبه ای هستند که خداوند در دل هر کس که او را دوست داشته و امتحان کرده باشد ، قرار می دهد./

« انّ الله یأمُرُکم أن تؤدّوا الاماناتِ الی اهلها »

( همانا خداوند فرمانتان می دهد که امانت ها را به صاحبانشان بدهید )

معنای «عدل» این است که هر چیز سرجای خودش قرار بگیرد ، امروز اسلام ، قرآن و نظام اسلامی و پست ها و مسئولیت های نظام که بواسطه خون هزاران شهید به دست ما رسیده بزرگترین امانت الهی است که به حکم ایمان و عدالت خواهی و امانت داری بر ما واجب است که از آن ها حفاظت و پاسداری نماییم. این امانت الهی را در جای خود و به اهلش بسپاریم و نگذاریم که به دست نااهلان و نامحرمان بیفتد.

لازمه تشکیل نظام و حکومت الهی سپردن مسئولیت ها به اهلش می باشد و سپردن امور به کاردانان از مصادیق ایمان و عمل صالح شمرده شده است. چون هر امانتی صاحبی ، و هر کس لیاقت و استعداد کار و مقامی را دارد. خداوند ما را بر این امر مهم هم فرمان داده و هم موعظه فرموده است.

آری مسئله انتخابات و انتخاب که همیشه از ویژگی خاصی برخوردار می باشد ، شناختن صالحان ، و واگذاری امانت به آنهاست. که انجام این فرمان الهی و پرداختن به این امر مهم آگاهی ، هشیاری ، عدالت خواهی ، پشتکار ، مقاومت و حضور امت در صحنه را ، طلب می کند.

امیرمؤمنان علی (ع) در این باره می فرماید:

« فلیست تصلح الرعیه الا بصلاح الولاه و لا تصلح الولاه الا باستقامه الرعیه »

( یک کشور اصلاح نمی شود مگر اینکه کارگزاران ، زمامداران و مسئولینش صالح باشند و آنها اصلاح نمی شوند مگر به استقامت و پشتکار مردم. )

پس انتخاب و انتخابات امتحان بزرگی برای امت در تعیین سرنوشت خویش است. که با انتخاب افراد مؤمن ، لایق ، صالح ، کارآمد ، کاردان و خدمتگزار به کشور ، امور اصلاح و باعث جلب رضایت و رحمت و پاداش نیکوی الهی خواهد گردید. و در خدمتگذاری ، اعمال نیک و صالح آنها ، و در پاداش اخروی شریک ، در غیر این صورت در پیشگاه الهی مسئول و به یقین در فساد و خیانت های روی کارآمدن افراد ناصالح و نالایق شریک خواهیم بود.

لبانی گرم در سرمای ساحل

                 گرفت از دست من آرامش دل

 

دو دست گرم در دستم غنودند

                 قرار از جان آرامم ربودند

 

مدیریت در اسلام

یکی از عواملی که مستقیماً سبب انقلابها و عصیانهای جهانی می شود ، همان فقدان عدالت اجتماعی و محرومیت اکثریتی فقیر و غارتگری طبقه سرمایه دار و زورمند است ـ البته اختلافات طبقاتی به معنای اختلاف طبیعی ، همپای عواطف و غرایز حیوانی از ابتدای جهان وجود داشته است و بر اثر آن جنگ و انقلاب ـ عدالت که معنای آن میانه روی و مساویگری است ، در مقابل اختلاف و نامساویگری قرار دارد و هر دو امری وضعی و اختیاری هستند آن حس «عدالت طلبی» است که فطری است و در دنبال آن وجود دارد.

حکومت و مدیریت

برقراری حکومت الهی از اهداف مهم انبیای عظام بوده است و هر گاه در این مسیر موقعیت را برای چنین عمل ارزشمندی مناسب می دیدند در انجام دادن آن تردیدی به خود راه نمی دادند ـ حضرت موسی در مقابل حکومت فرعون قیام می کند و پس از آن قوم خود را نجات می دهد و حکومت برپا می نماید ـ آن حضرت برای خویش جانشین بر می گزیند ، قضاوت می کند ، زراندوزان پست مانند قارون را تنبیه و روباه صفاتی مانند سامری را محاکمه می کند ـ پیامبر اسلام نیز حکومت تشکیل می دهد قضاوت می کند ، لشکرکشی می نماید ، جنگ و صلح می کند ، داد مظلومان می ستاند ، منافقان را سرکوب می کند و .... علی (ع) هم در برهه ای که راه بر او می گشایند ، حکومت تشکیل می دهد و همان حرکت پیامبر را دنبال     می کند. مسئله تشکیل حکومت به حدی دارای اهمیت است که در روایات از ضروریت جامعه به حساب می آید ، تا آنجا که حکومت حاکمان جائر و ستمگر بهتر از بی حکومتی قلمداد شده است.

امیرالمومنین علی (ع) می فرماید: لابُدَّ لِلنّاسِ مِن اَمیرٍ بّرٍ اَو فاجرٍ یَعمَلُ فی إِمرَتِهِ المُؤمنُ وَ یَستَمتِعُ فیها الکافر (خطبه 40)

«مردم به زمامدار نیازمندند خواه نیکوکار باشد یا بدکار تا مومنان در سایه حکومتش به کار خویش مشغول و کافران هم بهره مند شوند»

والٍ غثومٌ ظلومٌ خیرٌ من فتنهٍ تَدوُم (غررالحکم ج 2 ص 305)

«والی ستمگر ظالم بهتر از هرج و مرج همیشگی است»

با شناخت و ضرورت حکومت و مدیریت و لوازم اصلی آن مانند برنامه ریزی ، ویژگی های فردی ، رهبری ، قدرت و سبکهای رهبری در اسلام که همگی موجب نفوذ مدیریت در قلب نیروها و در حالت غایی و نهایی بالاخره مدیر را به رهبری اثربخش تبدیل می کند بنابراین نتیجه گیری می نمائیم که :

مهمترین رکن در سلوک مدیریت از دیدگاه اسلام رعایت عدالت می باشد ـ بطور کلی همه انسانها به عدالت علاقمندند و از ظلم و ستم گریزانند. امیرالمومنین (ع) می فرماید:

«من عدل نفذ حکمه» (غررالحکم ج 9 ص 159)

عدالت دارای مصادیق و نمودهای مختلف و بسیار متنوعی است. زمانی در جلوگیری از انسان کشی است و زمانی در ممانعت از تضییع حقوق و اموال مردم و زمانی دیگر در حفظ آبروی انسانها تحقق می یابد تا جایی که می توان سخن گفتن ، سلام و احوالپرسی و نگاه کردن افراد را با این میزان مهم سنجید و در موردی ظلم و در موارد دیگری عدل شمرد .

حضرت علی (ع) به مالک اشتر می فرماید:

«وآمر بینهم فی اللحظه و النظره والاشاره و التحیه حتی لا یطمع العظماءُ فی حیفک ولاییأس الضعفاء من عدلک و السلام» (نهج البلاغه نامه 46)

«و مبادکه یکی را به گوشه چشم نگری و یکی را رویاروی نگاه کنی یا یکی را به اشارت پاسخ گویی و یکی را با درود و تحیت. با همگان یکسان باش تا بزرگان به طمع نیفتند که تو را به ستم کردن بر ناتوانان برانگیزند و ناتوانان از عدالت تو ناامید نگردند. والسلام»

از این روایت به خوبی مشخص می شود که مدیران و حاکمان مسلمان باید عدالت و مساوات را حتی در نگاه کردن ، و سلام و احوالپرسی و غیره رعایت کنند ، نه آنکه افراد گردن کلفت همیشه با آنها رفت و آمد داشته باشند و ضعیفان را به حوزه ریاست آنها راهی نباشد. از این رو مدیر مسلمان باید همیشه حرکات ، برخوردها و رفتار خود را زیر نظر داشته باشد تا اینگونه نباشد که عده ای را با آغوش بازبپذیرد و با آنان خلوت کند ، اما عده ای دیگر را با بی میلی و بی مهری نابجا از خود دور و مایوس نماید.

در آخر می توان الگوهای تعریف شده از مدیریت اسلام را در همه سازمانها و ارکان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از سطوح وزارتخانه تا مدیریت های جزء به مرحله ظهور درآورد و با نهادینه کردن الگوهای مذکور در قالب بخشنامه ها و آیین نامه های صریح اجرایی شاهد پویایی و تعالی محصولات این سازمانهای  عظیم علمی ، آموزشی ، صنعتی و ... که همانا برای فرزندان و نسل جدید این مرز و بوم هستند باشیم.

باشد که از این رهگذر چه قبول افتد و چه در نظر آید.

تاریخچه استان بوشهر

استان بوشهر با وسعت 25360 کیلومتر مربع در جنوب ایران و حاشیه خلیج فارس و در موقعیت جغرافیایی 27 درجه و 14 دقیقه تا 30 درجه و 16 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه و 6 دقیقه تا 25 درجه و 58 دقیقه طول شرقی قرار دارد.

این استان از شمال به استان خوزستان و استان کهگیلویه و بویراحمد ، از مشرق به استان فارس ، از جنوب شرقی به استان هرمزگان و از جنوب و مغرب با طولی در حدود۷۰۷ کیلومتر به خلیج فارس محدود است. آب و هوای استان بوشهر گرم که در نواحی ساحلی گرم و نمناک و در قسمت های داخلی گرم و خشک است. متوسط دمای سالیانه 24 درجه سانتی گراد است که بیشترین مقدار آن در تابستان به حدود 50 درجه و کمترین مقدار آن به 6 درجه می رسد.

استان بوشهر دارای 9 شهرستان به نامهای بوشهر ، کنگان ، جم ، دیر ، دشتی ، تنگستان ، دشتستان ، گناوه و دیلم و 21 بخش ، 25 شهر و 42 دهستان است. طبق آخرین سرشماری جمعیت آن به 886267 نفر می رسد. قدمت بندر تاریخی بوشهر به عهد «ایلامیان» می رسد که در آن زمان «لیان» شناخته می شد. در دوره ساسانی نام آن «بخت اردشیر» بوده و گویند روستایی بوده که به دست اردشیر ساسانی توسعه یافته است. هم اکنون ویرانه های قلعه «ریشهر» در 12 کیلومتری جنوب شهر بوشهر واقع شده است. بوشهر یکی از نخستین شهرهایی است که چاپ سنگی را وارد کرده و پیش از بسیاری از شهرهای مهم ایران دارای صنایع جدیدی از قبیل یخ سازی و برق بوده است.

مردم بوشهر از نخستین ایرانیانی بودند که با مجله و روزنامه آشنا شدند. روزنامه های زیادی در اوایل ظهور این پدیده در ایران ، در بوشهر چاپ و منتشر می شد. از جمله روزنامه های مظفری ، خلیج فارس و ندای جنوب.

از جاذبه های سیاحتی شهرستان بوشهر می توان «آب انبار قوام» ، «عمارت ملک» ، «کلیسای ارامنه» ، «مسجد جامع» و ساختمان امیریه (شهرداری قدیم) را نام برد و از آثار تاریخی آن می توان به کاخ هخامنش بردک سیاه در 12 کیلومتری شمال برازجان ، آتشکده کوه مند در شهرستان دشتی ، قلعه زائر خضرخان در اهرم ، خانه شهید رئیسعلی دلواری در شهرستان تنگستان ، بندرسیراف (طاهری کنونی در شهرستان کنگان) و بندر سی نیز «شی نیز» در حوالی بندر دیلم اشاره کرد.